رمضان، بهار تکلیف و تجلی خدا، 3

1 تعداد قطعات
45 دقیقه مدت قطعه
7 دریافت شده

پخش

مناسبت مذهبی : رمضان 1404

نام سریالی : رمضان، بهار تكلیف و تجلی خدا

منو

توضیحات
قطعات
مشخصات
تصاویر

سخنرانی حجت الاسلام مسعود عالی با موضوع «رمضان، بهار تکلیف و تجلی خدا»، جلسه سوم: آداب زندگی در معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، سال 1404

من اجازه می‌خواهم سوره مبارکه حجرات را برای این بحث انتخاب کنم. این سوره که بین مفسرین به سوره آداب و اخلاق معروف است، هجده آیه بیشتر ندارد، اما واقعاً مثل همه جای قرآن، پر از معارف است. به تعبیر امام صادق علیه السلام، اگر کسی بر خواندن این سوره مداومت داشته باشد، کان من زوار محمد صلی الله علیه و آله و سلم؛ یعنی از زوار پیغمبر خواهد بود. فرموده اند از زوار قبر پیغمبر، یعنی موفق می‌شود به زیارت قبر پیغمبر برود. این سوره سنخیتی بین انسان و وجود مقدس پیغمبر ایجاد می‌کند که این سنخیت، باعث لقای وجود نازنین پیغمبر اکرم خواهد بود. اولین آیه اش بسم الله الرحمن الرحیم است. خداوند متعال همه سوره‌ها را با بسم الله شروع کرده است. این را هم اشاره کنم بد نیست که این سوره، سوره ادب است؛ ادب مواجهه با خدا و تکلیف خدا را یاد می‌دهد، آداب مواجهه با پیغمبر و اولیای خدا را یاد می‌دهد، و ادب مواجهه با مؤمنین را. پس سوره آداب و اخلاق است. از امام کاظم علیه السلام سوال کردند: ای آیت اعظم، اعظم آیات الله کدام آیه است؟حضرت فرمودند: بسم الله الرحمن الرحیم. البته در بعضی روایات دیگر، اعظم آیات و سیدالآیات را آیت الکرسی دانسته‌اند و ظاهراً همین طور هم هست. بعد از آیت الکرسی، بالاترین آیه، بسم الله الرحمن الرحیم است. یعنی قله‌ی آیات، آیت الکرسی است که پیام توحید در آن است و فوق‌العاده است. گنجی است از عرش. به قدری در زندگی آثار دارد که من یک بار خدمت برادران و خواهران عرض می‌کردم، توصیه شده که هر روز پنج مرتبه آیت الکرسی را بخوانیم. پنج بار آیت الکرسی، همان یک آیه است؛ آیه 255 سوره بقره. آن دو آیه بعدش تا هم فیها خالدون جزو آیت الکرسی نیست. آیت الکرسی همان یک آیه‌ای است که کلمه «کرسی» در آن است: وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْض. بنابراین هر جا گفته شد آیت الکرسی بخوانید، همین یک آیه است. بله، یک جایی مثل نماز وحشت (نماز لیله الدفن) گفته شده آیت الکرسی و دو آیه بعدش را بخوانید، این نشان می‌دهد آن دو آیه بعد، جزو آیت الکرسی نیست. روزی پنج بار آدم آیت الکرسی را بخواند، مثل کسی که از هر آفتی در امان است. محافظت می‌کند انسان را از بلاها که یکی از خاصیت‌های آیت الکرسی همین است. آدم هم بخواند، هم اگر امکان دارد، نوشته‌ای از آیت الکرسی در خانه اش باشد. اگر تابلویی، تابلو فرشی، اگر هم آن نیست، خودتان روی کاغذ بنویسید و در جایی از خانه تان بگذارید. آیت الکرسی در خانه بودن خیلی اثر دارد. من الان نمی‌خواهم وارد بحث آثار آن آیه بشوم چون از بحث ما خارج است، ولی در هر حال آیت الکرسی سید آیات در روایات شمرده شده، ولی بعد از آیت الکرسی، اعظم آیات به تعبیر امام کاظم علیه السلام، بسم الله الرحمن الرحیم است. در روایت دیگری از امام صادق علیه السلام هست که خیلی قابل توجه است. حضرت فرمودند: کُلُّ شَیْءٍ صَنَعَهُ هر کاری که انسان انجام می‌دهد، یُمْکِنُ أَنْ یُسَمِّی عَلَیْهِ جا دارد که بسم الله بگوید، اسم خدا را ببرد. إِنْ سَمَّی عَلَیْهِ اگر بسم الله گفت، وَ إِنْ لَمْ یَفْعَلْ اگر این کار را نکرد و بسم الله نگفت، کَانَ الشَّیْطَانُ فِیهِ شَرِیکًا شیطان در آن کار شریک می‌شود. بهره‌اش را شیطان می‌برد و برکت ندارد. همان طور که در روایت قبلی از امام رضا عرض کردم، اگر بسم الله بگوید خدا برکت می‌دهد، اما آنجایی که بسم الله گفته نشود، شیطان شریک می‌شود. یک تاریکی و ظلمتی در آن کار هست که به درد شیطان می‌خورد. ممکن است بگویید اگر این طور است، چرا بسم الله را واجب نکرده اند؟ اگر این قدر خاصیت دارد و نگفتنش آن ضرر را دارد که شیطان شریک بشود، چرا واجب نشده؟ به خاطر سهولت. خدا نخواسته کار را سخت بگیرد. لذا در همین روایت، امام صادق علیه السلام می‌فرمایند: کُلُّ شَیْءٍ صَنَعْتَهُ یُمْکِنُ أَنْ تُسَمِّی عَلَیْهِ شایسته است که بسم الله بگویید. نفرموده یَجِبُ و واجب است. بسم الله الرحمن الرحیم برای آن‌هایی که عبد خدا هستند، معلوم است چه آثاری در زندگی‌شان دارد. در روایت داریم تمام قرآن در سوره حمد خلاصه شده است. روایت از امیرالمومنین است که تمام قرآن در سوره حمد خلاصه شده، تمام سوره حمد در بسم الله الرحمن الرحیم خلاصه شده، تمام بسم الله الرحمن الرحیم در باء بسم الله خلاصه شده، و تمام باء بسم الله در آن نقطه‌ای که زیر باء است خلاصه شده. و امیرالمومنین فرمودند: أَنَا النُّقْطَةُ تَحْتَ الْبَاءِ من آن نقطه زیر باء هستم. عظمت بسم الله این است که تمام قرآن به یک معنا در بسم الله است. خداوند متعال اسمایی دارد. اسمای خدا با اسمای ماها فرق می‌کند. اسمای ماها لفظی است برای معرفی و شناسایی اشخاص و اشیا، اما اسمای خدا یعنی کمالات خدا. رحیم، غفور همه کمالات خداست. آنچه در دعاها می‌خوانید، اسم اسم است. اسم آن کمال است و الا حقیقت اسماء الله، کمالات خداست. وَ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى یعنی کمالات مال خداست. آنچه بر زبان می‌آوریم، اسم آن اسم است. بنابراین اسم الله یعنی کمالات خدا. شما وقتی در دعای جوشن با هزار و یک اسم خدا مواجه می‌شوید، یعنی با هزار و یک منبع بی‌نهایت کمال خدا مواجه می‌شوید: علم خدا، قدرت خدا، رحمت خدا، غفران خدا و ... شما که پر از نیازید، خود را در مقابل این منابع قرار می‌دهید. وقتی می‌گویید یا علیم، یعنی خدایا من تو را با این جلوه علمت صدا زدم. تو در قرآن فرمودی فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ، من تو را یاد کردم، پس تو هم با همین جلوه مرا یاد کن. یعنی با علمت با من مواجه شو و به من علم بده. وقتی می‌گویید یا قدیر، یعنی به من قدرت بده. وقتی می‌گویید یا رحیم، یعنی به من رحم کن. پس هزار و یک خواسته با زبان بی‌زبانی در این دعا هست. خدا هزار و یک اسم، یعنی هزار و یک کمال دارد. این کمالات را من و شما هم داریم. ما علم داریم، قدرت داریم، سمع و بصر داریم. اما دو تا نقص داریم: یکی اینکه این کمالات مال خودمان نیست و از طرف خدا داده شده. دوم اینکه این کمالات محدود است. ما علم داریم اما علممان محدود است، بیشتر جهل داریم. وَ مَا أُوتِیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا. قدرت داریم ولی قدرتمان کم است. اما خداوند این کمالات را بدون نقص و به طور احسن دارد؛ یعنی هم بی‌نهایت است و هم از خودش است. در این عالم هر موجودی، هر کمالی دارد، شعاعی از کمالات و اسمای خداست که به او خورده است. نه اصل وجودمان مال خودمان است و نه کمالاتمان. بهترین دلیلش این است که وقتی به آن کمالات نیاز داریم، آنها را نداریم. یک وقت آتش‌سوزی می‌شود، این چهره زیبا از بین می‌رود. اگر زیبایی مال خودت بود، آن موقع که به آن نیاز داری، پس چرا نمی‌توانی حفظش کنی؟ در پیری که قدرت بدنی نداری و باید زیر بغلت را بگیرند، اگر قدرت مال خودت بود، آن موقع به خودت بازمی‌گرداندی. در پیری که دچار فراموشی می‌شوی و راه خانه را گم می‌کنی، اگر علم مال خودت بود، آن موقع باید به کمکت بیاید. اینکه در هنگامی که نیاز داریم، این کمالات را نداریم، نشان می‌دهد الان هم که داریم، مال خودمان نیست و امانتی در دست ماست تا ببینیم چگونه از آن استفاده می‌کنیم. هر موجودی هر کمالی دارد، شعاعی از کمالات خداست که به اندازه ظرفیتش به او خورده است. اگر یک ذره در عالم از خودش چیزی داشته باشد، معنایش این است که به خدا نیاز ندارد و این محال است. یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ. همه موجودات بنده و نیازمند خدایند.