display result search
سخنرانی استاد محمد شجاعی با موضوع "زیارت عاشورا، منشوری برای انسان بودن"، سال 1404
زیارت عاشورا یک حدیث قدسی است که خداوند تبارک و تعالی برای ما مقاماتی را در نظر گرفته است. اما ما به خاطر نگاه پستی که به خودمان پیدا کردهایم و به این نگاه عادت کردهایم، فهم این کلمات برایمان سخت است. خداوند تبارک و تعالی بر اساس نوع نگاهی که به ما دارد، این زیارتنامه را تنظیم کرده است. دعاها، زیارتنامهها، آیات و ادعیه همه بر اساس ذات انسان طراحی شدهاند. قبلاً هم در مباحث انسانشناسی عرض کردیم: خدا اول ساختار مهندسی انسان را آفرید، بعد بر اساس آن، تمام نظام خلقت را طراحی کرد. خَلَقَ لَکُمْ ما فِی الْأَرْضِ جَمیعاً یعنی هر چه روی زمین است با شما تنظیم شده. بعد هم رفت سراغ آسمان: ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ. هفت تا آسمان هم برای شما آفریده شد. وقتی تو نفهمی کی هستی، این کلمات برایت جذابیت ندارد. خدا میفرماید به هر چی نگاه کنی برای تو تنظیم شده، اما تو وقتی نفهمی کی هستی، نمیفهمی این گل پرتقال چرا این رنگی است، سیب چرا این شکلی است، پرندهها، دریا، ماهیها، پروانهها، میوهها، حیوانات، جنگل، قطب شمال... هیچ کدام را نمیفهمی. چون ساختار خودت را نمیفهمی، آن چیزهایی که بر اساس ساختار وجود تو طراحی شده را هم نمیفهمی. مرد باهوش و عاقل که دکتر شده، مهندس شده، آخوند شده، اما هنوز دست از پستی خود برنداشته. این نگاه غلط در تمام شئونات ما اثر میگذارد. در زیارت عاشورا، فهرستی که از شخصیت تو ارائه میدهد، مال یک آدم معمولی نیست. مال یک زن و مرد مسلمان نیست. مال انسان است. چون نوع نگاه خدا و امام به تو این است که تو یک روحی هستی از جنس خودشان، فرزند حقیقی آنها هستی و لیاقت مقام امام را داری. چقدر گزارههای عاشقانه و دلتنگانه در زیارت عاشورا هست. اَسْاَلُ اللهَ اَنْ یَجْعَلَنی مَعَکُمْ فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ، اَتَقَرَّبُ اِلَی اللهِ بِحُبِّکُمْ وَ الْبَرائَةِ مِنْ اَعْدائِکُمْ، اَسْاَلُ اللهَ الْمَقامَ الْمَحْمُودَ لَکُمْ عِنْدَ اللهِ. وقتی نمیفهمی کی هستی، اینها را نمیفهمی. اَسْاَلُ اللهَ را نمیفهمی. دو تا انتقام در زیارت عاشورا داریم: اَسْاَلُ اللهَ ... اَنْ یُرِیَنی فِی اَهْلِ الْبَغْیِ ما یَتَمَنَّوْنَ وَ اَنْ یَشْفِیَ صُدُورَنا وَ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنینَ. تو تا نفهمی کی هستی، نمیفهمی این یعنی چه. خیلیها چون نفهمیدند، در متن زیارت عاشورا دست بردند و کلمه را عوض کردند. نوشتند: سَیِّءَ عَمَلَکُمْ همه چیز غلط. نه بابا، ثارَ اللهِ و اَسْاَلُ اللهَ بِحَقِّ الْمَقْتُولِ یعنی چه. وقتی نمیفهمی کی هستی، نمیفهمی چرا روزی تو انتقام است. این رزق و کمال تو، انتقام است. چون متوجه نوع مصیبتی که اتفاق افتاده نیستی. وقتی میگوید اَسْاَلُ اللهَ یعنی آن جسارت و اهانت و ظلمی که به اهل بیت شده، درکی از آن نداریم. عادت کردیم بنشینیم به ما بگویند پیغمبر اینطور شهید شد، زهرا اینطور شد، در خانه اینطور شد. فقط گزارش قتل را میشنویم. اما ماجرا چه بود؟ چرا این قضیه اتفاق افتاد؟ چرا چهارده تا معصوم را کشتند؟ عظمت مصیبت به اندازهای است که وَ کَفَّ السَّماءُ عَلی جَمیعِ اَهْلِ السَّماءِ. ما این عظمت را در زمین هم نمیفهمیم، چه برسد به آسمان. آسمان در فراق حسین گریه کرده و ما درک نمیکنیم چه اتفاقی دارد میافتد. تا به خودشناسی نرسی و با خود حقیقیات زیارت عاشورا را نخوانی، هیچ وقت نمیفهمی. پنجاه سال هم بخوانی، نفهمانه میخوانی. منبری قوی کشور هم باشی، باز نفهمانه میخوانی و همان نفهمی را به بقیه منتقل میکنی. زیارت عاشورا دارد به تو میگوید: تو فرزند این آقایی. باید بفهمی این آقا پدرت است. امام معصومت پدرت است. بفهم به این چهارده نفر چه گذشته. عمق فاجعه را درک کن. هشت میلیارد انسان الان دارند خسارت میبینند از این فاجعه. هر کدام از این هشت میلیارد قرار بودند به مقام محمود برسند. یک دونه هم استثنا نداریم. قرآن برای استثنا نیامده. إِنَّما یُریدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ یعنی همه مردم اهل بیت اند. آن ژاپنی، آمریکایی، اروپایی، همه بچههای اهل بیت اند. جهان خسارتی بالاتر از این نمیدهد. آدمی که میتوانست با ملکوت آسمان و زمین ارتباط برقرار کند، کور مانده. الان ارتباط ما با ملائکه کجاست؟ با ملکوت چه ارتباطی داریم؟ با خدا و اهل بیت چه ارتباطی داریم؟ همینطور ضعیف ماندیم و ضعیف هم میمیریم.
وقتی نفهمی کی هستی، نمیفهمی چه جنایتی در حق تو شده. از صدد انتقام هم برنمیآیی. آنقدر آدم نفهم میشود که وقتی میگویی انتقام، میگوید: این حرفها چیه؟ این خشونتها چیه؟ امام حسین اینقدر خشن بوده که این بلاها سرش آمده؟ باباش هم همینطور بوده. میبینید در روزنامهها هزاران مقاله علیه اهل بیت مینویسند. پول دولت را میگیرند و مینویسند: عاشورا به ما چه؟ مال هزار و چهارصد سال پیش بوده. دو تا عرب بودن، سر ریاست دعواشون شده بود، زدند همدیگر را کشتند. من الان چه کار کنم؟ ما خودمان را کوچک نگاه میکنیم. تا نفهمی کی هستی، عمق فاجعهای که الان بر توست را نمیفهمی. هیچ مصیبتی از این بالاتر نیست. امیرالمؤمنین فرمود: لا مُصیبَةَ کَاستِهانَتِکَ بِذُنوبِکَ وَ رِضاکَ بِالحالَةِ الَّتی کُنتَ عَلَیها. هیچ مصیبتی مثل کوچک شمردن گناهانت و راضی بودن به حالتی که داری نیست. ما الان فکر میکنیم وضعمان خوب است. آن کجا تا مقام محمود؟ آن کجا تا معیت با اهل بیت؟ در رابطه وجودی با امام است که عمق فاجعهای که بر خودت، خانوادهات، زن و بچهات، شوهرت، مردم، دوستات و هشت میلیارد خواهر و برادرت وارد شده را میفهمی. تازه میفهمی چه فاجعهای است. انتقام وقتی میآید که عمق فاجعه را درک کرده باشی و انتقام باید به وزان مصیبت باشد.
تو هر دو انتقام را در معیت امام موفق میشوی بگیری.
برای همین زیارت عاشورا میگوید من و تو باید معیت پیدا کنیم با امام زمان. باید بروی تو چادر. باید خودت را برسانی به منتقم. تو باید اول روح انتقام بیاید، بعد منتظر بشوی. یعنی عملیاتی بشوی، آیندهساز بشوی، میشوی منتظر.
زیارت عاشورا یک حدیث قدسی است که خداوند تبارک و تعالی برای ما مقاماتی را در نظر گرفته است. اما ما به خاطر نگاه پستی که به خودمان پیدا کردهایم و به این نگاه عادت کردهایم، فهم این کلمات برایمان سخت است. خداوند تبارک و تعالی بر اساس نوع نگاهی که به ما دارد، این زیارتنامه را تنظیم کرده است. دعاها، زیارتنامهها، آیات و ادعیه همه بر اساس ذات انسان طراحی شدهاند. قبلاً هم در مباحث انسانشناسی عرض کردیم: خدا اول ساختار مهندسی انسان را آفرید، بعد بر اساس آن، تمام نظام خلقت را طراحی کرد. خَلَقَ لَکُمْ ما فِی الْأَرْضِ جَمیعاً یعنی هر چه روی زمین است با شما تنظیم شده. بعد هم رفت سراغ آسمان: ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ. هفت تا آسمان هم برای شما آفریده شد. وقتی تو نفهمی کی هستی، این کلمات برایت جذابیت ندارد. خدا میفرماید به هر چی نگاه کنی برای تو تنظیم شده، اما تو وقتی نفهمی کی هستی، نمیفهمی این گل پرتقال چرا این رنگی است، سیب چرا این شکلی است، پرندهها، دریا، ماهیها، پروانهها، میوهها، حیوانات، جنگل، قطب شمال... هیچ کدام را نمیفهمی. چون ساختار خودت را نمیفهمی، آن چیزهایی که بر اساس ساختار وجود تو طراحی شده را هم نمیفهمی. مرد باهوش و عاقل که دکتر شده، مهندس شده، آخوند شده، اما هنوز دست از پستی خود برنداشته. این نگاه غلط در تمام شئونات ما اثر میگذارد. در زیارت عاشورا، فهرستی که از شخصیت تو ارائه میدهد، مال یک آدم معمولی نیست. مال یک زن و مرد مسلمان نیست. مال انسان است. چون نوع نگاه خدا و امام به تو این است که تو یک روحی هستی از جنس خودشان، فرزند حقیقی آنها هستی و لیاقت مقام امام را داری. چقدر گزارههای عاشقانه و دلتنگانه در زیارت عاشورا هست. اَسْاَلُ اللهَ اَنْ یَجْعَلَنی مَعَکُمْ فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ، اَتَقَرَّبُ اِلَی اللهِ بِحُبِّکُمْ وَ الْبَرائَةِ مِنْ اَعْدائِکُمْ، اَسْاَلُ اللهَ الْمَقامَ الْمَحْمُودَ لَکُمْ عِنْدَ اللهِ. وقتی نمیفهمی کی هستی، اینها را نمیفهمی. اَسْاَلُ اللهَ را نمیفهمی. دو تا انتقام در زیارت عاشورا داریم: اَسْاَلُ اللهَ ... اَنْ یُرِیَنی فِی اَهْلِ الْبَغْیِ ما یَتَمَنَّوْنَ وَ اَنْ یَشْفِیَ صُدُورَنا وَ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنینَ. تو تا نفهمی کی هستی، نمیفهمی این یعنی چه. خیلیها چون نفهمیدند، در متن زیارت عاشورا دست بردند و کلمه را عوض کردند. نوشتند: سَیِّءَ عَمَلَکُمْ همه چیز غلط. نه بابا، ثارَ اللهِ و اَسْاَلُ اللهَ بِحَقِّ الْمَقْتُولِ یعنی چه. وقتی نمیفهمی کی هستی، نمیفهمی چرا روزی تو انتقام است. این رزق و کمال تو، انتقام است. چون متوجه نوع مصیبتی که اتفاق افتاده نیستی. وقتی میگوید اَسْاَلُ اللهَ یعنی آن جسارت و اهانت و ظلمی که به اهل بیت شده، درکی از آن نداریم. عادت کردیم بنشینیم به ما بگویند پیغمبر اینطور شهید شد، زهرا اینطور شد، در خانه اینطور شد. فقط گزارش قتل را میشنویم. اما ماجرا چه بود؟ چرا این قضیه اتفاق افتاد؟ چرا چهارده تا معصوم را کشتند؟ عظمت مصیبت به اندازهای است که وَ کَفَّ السَّماءُ عَلی جَمیعِ اَهْلِ السَّماءِ. ما این عظمت را در زمین هم نمیفهمیم، چه برسد به آسمان. آسمان در فراق حسین گریه کرده و ما درک نمیکنیم چه اتفاقی دارد میافتد. تا به خودشناسی نرسی و با خود حقیقیات زیارت عاشورا را نخوانی، هیچ وقت نمیفهمی. پنجاه سال هم بخوانی، نفهمانه میخوانی. منبری قوی کشور هم باشی، باز نفهمانه میخوانی و همان نفهمی را به بقیه منتقل میکنی. زیارت عاشورا دارد به تو میگوید: تو فرزند این آقایی. باید بفهمی این آقا پدرت است. امام معصومت پدرت است. بفهم به این چهارده نفر چه گذشته. عمق فاجعه را درک کن. هشت میلیارد انسان الان دارند خسارت میبینند از این فاجعه. هر کدام از این هشت میلیارد قرار بودند به مقام محمود برسند. یک دونه هم استثنا نداریم. قرآن برای استثنا نیامده. إِنَّما یُریدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ یعنی همه مردم اهل بیت اند. آن ژاپنی، آمریکایی، اروپایی، همه بچههای اهل بیت اند. جهان خسارتی بالاتر از این نمیدهد. آدمی که میتوانست با ملکوت آسمان و زمین ارتباط برقرار کند، کور مانده. الان ارتباط ما با ملائکه کجاست؟ با ملکوت چه ارتباطی داریم؟ با خدا و اهل بیت چه ارتباطی داریم؟ همینطور ضعیف ماندیم و ضعیف هم میمیریم.
وقتی نفهمی کی هستی، نمیفهمی چه جنایتی در حق تو شده. از صدد انتقام هم برنمیآیی. آنقدر آدم نفهم میشود که وقتی میگویی انتقام، میگوید: این حرفها چیه؟ این خشونتها چیه؟ امام حسین اینقدر خشن بوده که این بلاها سرش آمده؟ باباش هم همینطور بوده. میبینید در روزنامهها هزاران مقاله علیه اهل بیت مینویسند. پول دولت را میگیرند و مینویسند: عاشورا به ما چه؟ مال هزار و چهارصد سال پیش بوده. دو تا عرب بودن، سر ریاست دعواشون شده بود، زدند همدیگر را کشتند. من الان چه کار کنم؟ ما خودمان را کوچک نگاه میکنیم. تا نفهمی کی هستی، عمق فاجعهای که الان بر توست را نمیفهمی. هیچ مصیبتی از این بالاتر نیست. امیرالمؤمنین فرمود: لا مُصیبَةَ کَاستِهانَتِکَ بِذُنوبِکَ وَ رِضاکَ بِالحالَةِ الَّتی کُنتَ عَلَیها. هیچ مصیبتی مثل کوچک شمردن گناهانت و راضی بودن به حالتی که داری نیست. ما الان فکر میکنیم وضعمان خوب است. آن کجا تا مقام محمود؟ آن کجا تا معیت با اهل بیت؟ در رابطه وجودی با امام است که عمق فاجعهای که بر خودت، خانوادهات، زن و بچهات، شوهرت، مردم، دوستات و هشت میلیارد خواهر و برادرت وارد شده را میفهمی. تازه میفهمی چه فاجعهای است. انتقام وقتی میآید که عمق فاجعه را درک کرده باشی و انتقام باید به وزان مصیبت باشد.
تو هر دو انتقام را در معیت امام موفق میشوی بگیری.
برای همین زیارت عاشورا میگوید من و تو باید معیت پیدا کنیم با امام زمان. باید بروی تو چادر. باید خودت را برسانی به منتقم. تو باید اول روح انتقام بیاید، بعد منتظر بشوی. یعنی عملیاتی بشوی، آیندهساز بشوی، میشوی منتظر.
تاکنون نظری ثبت نشده است