display result search
منو
تفسیر آیه 56 سوره بقره

تفسیر آیه 56 سوره بقره

  • 1 تعداد قطعات
  • 1 دقیقه مدت قطعه
  • 19 دریافت شده
سخنرانی حجت‌الاسلام محسن قرائتی با موضوع تفسیر سوره بقره - آیه‌ی 56

نکته ها
در آیه‏ ی قبل خواندیم که خداوند، همه ‏ی مواهب زمین را برای انسان آفریده است. در این آیه و آیات بعد، مسأله‏ ی خلافت انسان در زمین مطرح می‏ شود که نگرانی فرشتگان از فسادهای بشر و توضیح و توجیه خداوند و سجده‏ ی آنان در برابر نخستین انسان را به دنبال دارد.
فرشتگان، یا از طریق اخبار الهی و یا مشاهده‏ ی انسان‏های قبل از حضرت آدم علیه السلام در عوالم دیگر یا در همین عالم و یا به خاطر پیش ‏بینی صحیحی که از انسان خاکی و مادّی و تزاحم‏های طبیعی آنها داشتند، خونریزی و فساد انسان راپیش‏ بینی می‏ کردند.
گرچه همه ‏ی انسان‏ها، استعداد خلیفه خدا شدن را دارند، امّا همه خلیفه‏ ی خدا نیستند. چون برخی از آنها با رفتار خود به اندازه‏ ای سقوط می‏ کنند که از حیوان هم پست‏ تر می‏ شوند. چنانکه قرآن می‏ فرماید: «اولئک کالانعام بل هم اضل»
قرارگاه این خلیفه، زمین است، ولی لیاقت او تا «قاب قوسین او ادنی» می‏ باشد.
به دیگران اجازه دهید سؤال کنند. خداوند به فرشتگان اذن داد تا سؤال کنند و گرنه ملائک، بدون اجازه حرف نمی‏ زنند و فرشتگان می‏ دانستند که برای هر آفریده ‏ای، هدفی عالی در کار است.
سؤال: چرا خداوند در آفرینش انسان، موضوع را با فرشتگان مطرح کرد؟
پاسخ: انسان، مخلوق ویژه ‏ای است که ساخت مادّی او به بهترین قوام بوده: «احسن تقویم» و در او روح خدایی دمیده شده و بعد از خلقت او خداوند به خود تبریک گفته است: «فتبارک اللّه»
سؤال: خدایی که دائماً حاضر، ناظر و قیّوم است چه نیازی به جانشین و خلیفه دارد؟
پاسخ: اوّلاً جانشینی انسان نه به خاطر نیاز و عجز خداوند است، بلکه این مقام به خاطر کرامت و فضیلت رتبه‏ ی انسانیّت است. ثانیاً نظام آفرینش بر اساس واسطه‏ هاست. یعنی با اینکه خداوند مستقیماً قادر بر انجام هر کاری است، ولی برای اجرای امور، واسطه‏ هایی را قرار داده که نمونه‏ هایی را بیان می‏ کنیم:
* با اینکه مدبّر اصلی اوست: «اللّه الّذی... یدبّر» لکن فرشتگان را مدبّر هستی قرار داده است. «فالمدبّرات أمراً»
* با اینکه شفا بدست اوست؛ «فهو یشفین» امّا در عسل شفا قرار داده است. «فیه شفاء»
* با اینکه علم غیب مخصوص اوست؛ «انّما الغیب للّه» لکن بخشی از آن را برای بعضی از بندگان صالحش ظاهر می‏ کند. «الاّ مَن ارتضی من رسول»
پس انسان می‏تواند جانشین خداوند شود و اطاعت او همچون اطاعت از خداوند باشد. «من یطع الرّسول فقد أطاع اللّه» و بیعت با او نیز به منزله‏ ی بیعت با خداوند باشد. «انّ الّذین یبایعونک... انّما یبایعون اللّه» و محبّت به او مثل محبّت خدا باشد. «من احبّکم فقد احبّ اللّه»
برای قضاوت درباره‏ ی موجودات، باید تمام خیرات و شرور آنها را کنار هم گذاشت و نباید زود قضاوت کرد. فرشتگان خود را دیدند که تسبیح و حمد آنها بیشتر از انسان است. ابلیس نیز خود را می‏ بیند و می‏ گوید: من از آتشم و آدم از خاک و زیر بار نمی‏ رود. امّا خداوند متعال مجموعه را می‏ بیند که انسان بهتر است و می‏فرماید: «انّی اعلم مالا تعلمون»

پیام ها
1- خداوند ابتدا اسباب زندگی را برای انسان فراهم کرد، سپس او را آفرید. «خلق لکم ما فی الارض جمیعاً ... اذقال ربک للملائکه»
2- آفرینش ملائکه، قبل از آدم بوده است. زیرا خداوند آفریدن انسان را با آنان در میان گذاشت.
3- انتصاب خلیفه و جانشین و حاکم الهی، تنها بدست خداست. «انّی جاعل فی الارض خلیفة»
4- انسان، جانشین دائمی خداوند در زمین است. «جاعل»
5 - انسان می ‏تواند اشرف مخلوقات و لایق مقام خلیفةاللهی باشد. «جاعل فی الارض خلیفة»
6- ملائکه، فساد و خونریزی را کار دائمی انسان می‏ دانستند. «یفسد... ویسفک»
7- حاکم و خلیفه ‏ی الهی باید عادل باشد، نه فاسد و فاسق. خلیفه نباید «یفسد فی الارض» باشد.
8 - طرح لیاقتِ خود، اگر بر اساس حسادت نباشد، مانعی ندارد. «و نحن نسبّح بحمدک و نقدّس لک»
9- عبادت و تسبیح در فضای آرام، تنها ملاک و معیار لیاقت نیست. «نحن نسبّح»
10- به خاطر انحراف یا فساد گروهی، نباید جلوی امکان رشد دیگران گرفته شود. با آنکه خداوند می ‏دانست گروهی از انسان‏ها فساد می‏ کنند، امّا نعمت آفرینش را از همه سلب نکرد.
11- مطیع و تسلیم بودن با سؤال کردن برای رفع ابهام منافاتی ندارد. «أتجعل فیها»
12- خداوند فساد و خونریزی انسان را مردود ندانست، لکن مصلحت مهمتر و شایستگی و برتری انسان را طرح نمود. «انی اعلم ما لاتعلمون»
13- توقّع نداشته باشید همه‏ ی مردم بی‏ چون و چرا، سخن یا کار شما را بپذیرند. زیرا فرشتگان نیز از خدا سؤال می‏ کنند. «قالوا أتجعل فیها»
14- علوم و اطلاعات فرشتگان، محدود است. «مالا تعلمون»

قطعات

  • عنوان
    زمان
  • 1:49

مشخصات

تصاویر

پایگاه سخنرانی مذهبی