display result search
منو
تفسیر آیه 1- 4 سوره نجم

تفسیر آیه 1- 4 سوره نجم

  • 1 تعداد قطعات
  • 10 دقیقه مدت قطعه
  • 297 دریافت شده
سخنرانی حجت الاسلام محسن قرائتی با موضوع تفسیر سوره نجم- آیه 1 - 4

وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى‏

مَا ضَلَّ صَاحِبُکُمْ وَمَا غَوَى‏

وَمَا یَنطِقُ عَنِ الْهَوَى‏

إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْىٌ یُوحَى‏

ترجمه
سوگند به ستاره، چون فرو شود.
همانا یار و مصاحب شما (محمّد (ص)، نه گمراه شده و نه منحرف گشته است.
و نه از روى هواى نفس سخن مى‏ گوید.
سخن او جز وحى که به او نازل مى‏ شود، نیست.


«هَوى‏» به معناى تمایل به سقوط است و هواى نفس، همان خواسته ‏هایى است که انسان را به سقوط مى‏ کشاند. «ضلّ» به معناى انحراف از مسیر مستقیم است و «غَوى‏» به انحراف اعتقادى گفته مى‏ شود که از عقیده باطل برخاسته باشد.
«صاحب» به معناى دوست و یاور است. این واژه در قرآن، چندین بار در باره پیامبر اسلام‏ آمده است، زیرا برخورد پیامبر با مردم، صمیمى، دلسوزانه و دوستانه بود.
آخرین کلمه در سوره قبل (طور)، «نجوم» بود و اولین کلمه در این سوره، «نجم» است.
مراد از «و النّجم اذا هَوى»، یا هنگام طلوع خورشید در هر صبح است که نور ستارگان بى‏ فروغ مى شود و یا هنگام برپایى قیامت است که ستارگان سقوط کرده و افول مى‏ کنند.
در مدار توحید، خداوند و پیامبرانش در مقام تأیید یکدیگرند. خداوند، پیامبر را از هر گونه انحراف منزّه مى‏داند، «ما ضلّ صاحبکم و ما غوى‏» و پیامبر نیز خداوند را تنزیه مى‏نماید.
خداوند در معرّفى قرآن فرمود: «ذلک الکتاب لاریب فیه» و در معرّفى پیامبر فرمود: «ما ینطق عن الهوى»، تا حجّت بر مردم تمام شده و جاى هیچ گونه تردید باقى نماند.
قرآن، خطاب به منحرفان مى‏ فرماید: شما مدّت زیادى همنشین و مصاحب پیامبر بودید و خوب مى‏ دانید که او انحراف ندارد. «ما ضلّ صاحبکم و ما غوى‏»
امتیاز رهبران الهى از رهبران بشرى در چند چیز است:
1. سابقه‏ انحراف فکرى ندارند. «ما ضلّ»
2. سابقه‏ گناه و فسق در عمل ندارند. «ما غوى»
3. دلسوز و مردمى هستند. «صاحبکم»
4. مغلوب هوسهاى خود و دیگران نیستند. «ما ینطق عن الهوى»
مرحوم صدوق در امالى، در مورد این‏که رضایت همه مردم کسب نمى‏ شود و زبان مردم قابل کنترل نیست، مى‏فرماید: بعضى از مردم حتّى به رسول اکرم نسبت هوى و هوس مى‏دادند و خداوند از حضرت دفاع کرد و فرمود: «و ما ینطق عن الهوى»
در حدیث مى ‏خوانیم که حمزه عموى از پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله از آن حضرت پرسید: چرا تمام درهایى که به مسجد باز بود مسدود کردى جز درِ خانه على‏ (ع) را؟ حضرت آیات اول سوره نجم را تلاوت فرمود: «ان هو الاّ وحىٌ یُوحى‏»، یعنى من بر اساس فرمان الهى چنین کردم. همچنین هنگامى که حضرت على‏ (ع) در غدیرخم به امامت و وصایت تعیین شد، رسول خدا مورد انتقاد قرار گرفت، ولى حضرت این آیه را تلاوت فرمود: «ان هو الا وحى یوحى»
در پاسخ کفار که مى‏ گفتند: «ان هذا الاّ اساطیر الاولین» قرآن جز افسانه‏ هاى پیشینیان نیست، خداوند با قاطعیّت مى‏ فرماید: «ان هو الاّ وحىٌ یوحى‏» سخنان او جز وحى نیست.
گرچه قرآن، کتاب شعر نیست و آیات آن، حکم بیت‏هاى شعر را ندارد، امّا از نظم خاصى در کلمات و عبارات برخوردار و قرائت آن زیبا و موزون است. «هَوى‏ - غَوى‏ - الهَوى‏ - یُوحى‏»


پیام ها
1- به مظاهر طبیعت چون نشانه خدا هستند، مى‏ توان سوگند یاد کرد. «و النّجم»، «و الشّمس»، «و القمر»
2- حرکت ستاره‏ها به سوى افول و انهدام است و در آینده متلاشى مى‏شوند. «والنّجم اذا هوى»
3- در راه تبلیغ دین، تهمت‏ها بسیار است، ولى خداوند دفاع مى‏کند. «ما ضلّ صاحبکم و ما غوى»
4- انبیا، عمرى در میان منحرفان بودند، ولى منحرف نشدند و این خود یک نشانه عظمت است. «ما ضلّ صاحبکم»
5 - کرات بزرگ آسمان‏ها منهدم شدنى است، ولى پیامبر و سخنان او، همچنان استوار است. «والنّجم اذا هوى . ما ضلّ صاحبکم و ماغوى . و ما ینطق عن الهوى»
6- فرمان و سخن پیامبر، حجّت و لازم الاجراست. «و ما ینطق عن الهوى»
7- پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله نه در گذشته انحراف داشته، «ما ضلّ» و نه در آینده انحرافى خواهد داشت. «و ما ینطق عن الهوى»
8 - هر چه مقام و مسئولیّت بالاتر باشد، تضمین بیشترى براى سلامتِ مسئول لازم است. «ما ضلّ - ما غوى - ما ینطق»
9- در مدیریّت، باید از افراد پاک، دفاع و دامن آنها از تهمت پاک گردد. «ما ضلّ صاحبکم...»
10- هم پیامبر بر حق است وهم سخن او. «ماضلّ صاحبکم... - اِن هو الاّ وحى یوحى»
11- سخن پیامبر، نه برخاسته از تمایلات شخصى و نه برخاسته از محیط اجتماعى است. «اِن هو الاّ وحى یوحى»
12- اختیار نزول وحى در محتوى، زمان، مکان و مقدار، با خداست. «یوحى»
13- هوى و هوس، با وحى سازگار نیست. «و ما ینطق عن الهوى اِن هو الاّ وحى یوحى»


توضیحات
سیماى سوره نجم‏
این سوره شصت و دو آیه دارد و در مکّه نازل شده و از سوره‏هایى است که داراى سجده واجب مى‏باشد.
نام سوره برگرفته از آیه اول است که خداوند به ستاره سوگند یاد مى‏کند.
در این سوره به جایگاه وحى و شیوه نزول آن بر دل پیامبر اشاره شده و همچون سوره اسراء، معراج پیامبر به آسمان‏ها مطرح شده است. بخش دیگرى از سوره، به رسوم خرافى مشرکان در مورد بت‏ها و پرستش فرشتگان پرداخته و آنها را محکوم کرده است.
امّا روح حاکم بر سوره، توجّه به قیامت و حالات نیکان و بدان است که معیار کیفر و پاداش الهى واقع مى‏شود.


منبع: پایگاه درس هایی از قرآن

قطعات

  • عنوان
    زمان
  • 10:28

مشخصات

ثبت نقد و نظر نقد و نظر

    تاکنون نظری ثبت نشده است

تصاویر

پایگاه سخنرانی مذهبی