display result search
منو
تفسیر آیه 1 - 3 سوره احقاف

تفسیر آیه 1 - 3 سوره احقاف

  • 1 تعداد قطعات
  • 16 دقیقه مدت قطعه
  • 158 دریافت شده
سخنرانی حجت الاسلام محسن قرائتی با موضوع تفسیر سوره احقاف- آیه 1-3

حم

تَنزِیلُ الْکِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ‏

مَا خَلَقْنَا السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَآ إِلَّا بِالْحَقِ‏ّ وَأَجَلٍ مُّسَمّىً وَ الَّذِینَ کَفَرُواْ عَمَّآ أُنذِرُواْ مُعْرِضُونَ‏

ترجمه
حا، میم.
نزول (این) کتاب، از جانب خداوند عزیز حکیم است.
ما آسمان‏ها و زمین و آنچه را میان آنهاست، جز بر اساس حق و زمان‏بندى مشخّص نیافریدیم، و(لى) کسانى که کفر ورزیدند، از آنچه بدان هشدار داده شده ‏اند، روى‏‌گردانند.


سرآغاز هفت سوره‏ غافر، فصّلت، شورى، زخرف، دخان، جاثیه و احقاف، حروف مقطعه‏ «حم» است که به «حوامیم سبعه» معروف است.
از تکرار آیه «حم، تنزیل الکتاب...» در چند سوره پشت سر هم، مى‏توان فهمید که مسائل مهم و اساسى را باید تکرار کرد.
عزّت، از اوصاف و کمالاتى است که هم براى خدا آمده، «من اللّه العزیز»، هم براى کتابِ خدا، «انّه لکتاب عزیز» هم براى پیامبر خدا و مؤمنان به خدا آمده است. «انّ العزّة للّه و لرسوله و للمؤمنین»
آفرینش هستى، حکیمانه و بر اساس حقّ است. اگر در هستى با چیزى برخورد کردیم که اسرار وجودى آن را نفهمیدیم، به آفریدگار آن خدشه‏اى وارد نیست، بلکه مشکل محدودیّت علمى ما مى‏باشد، چنانکه در جاى دیگر مى‏خوانیم: «و ما خلقنا السّموات و الارض و ما بینهما لاعبین، ما خلقناهما الاّ بالحقّ و لکن أکثرهم لایعلمون»
با کمى دقّت در آیاتى که پس از حروف مقطعه «حم» آمده، نتیجه مى‏ گیریم که قرآن:
از سرچشمه علم و عزّت خداوند است. «تنزیل الکتاب من اللّه العزیز العلیم»
از سرچشمه رحمت و محبّت اوست. «تنزیل من الرّحمن الرحیم»
از سرچشمه قدرت و حکمت اوست. «کذلک یوحى... اللّه العزیز الحکیم»
کتابى روشن و روشنگر و مایه‏ اندیشه و تعقّل است. «الکتاب المبین... قرآناً عربیّاً لعلّکم تعقلون»
کتابى مبارک و مایه‏ برکت است. «و هذا کتاب أنزلناه مبارک فاتّبعوه»
یکى از عوامل اساسى انحراف انسان، عدم توجّه به محدود بودن و فانى بودن دنیا و توهّم جاودانه بودن خود است، لذا انسان به فرموده قرآن به راهها و روشهاى گوناگونى براى جاودانه ماندن خود دست مى‏زند:
گاهى براى بقاى خود به جمع مال و ثروت و شمار و حساب و کتاب آن مى‏پردازد و توفیق هیچ انفاقى ندارد. «الّذى جمع مالاً و عدّده . یحسب انّ ماله اخلده»
گاهى براى جاودانگى خود بناهایى محکم مى‏سازد. «و تتّخذون مصانع لعلّکم تخلدون»
گاهى براى همیشگى خود به زورگویى و لشکرکشى و قدرت‏طلبى روى مى‏ آورد. «واستکبر هو و جنوده فى الارض بغیر الحقّ و ظنّوا انّهم الینا لایرجعون»
گاهى به پندار خود، در صدد مقابله با مرگ و قهر الهى برمى‏آید. «وظنّوا انّهم مانعتهم حصونهم»
غافل از آنکه محدودیّت عمر، حقیقتى است که در مورد همه جریان دارد. «اینما تکونوا یدرککم الموت و لو کنتم فى بروج مشیّدة» و قرآن همواره خطر غفلت را به انسان تذکّر داده است. «ما خلقنا السّموات و الارض و ما بینهما الاّ بالحقّ و أجل مسمّى»


پیام ها
1- نزول قرآن، تنها از جانب خداوند عزیز و حکیم مقدور است و از عهده بشر خارج است. «تنزیل الکتاب من اللّه العزیز الحکیم»
2- برنامه ‏هاى قرآن، هر چند آسمانى و متعالى است، امّا در حدّ فکر و توان محدود بشر، نازل شده است. «تنزیل الکتاب»
3- چون نزول قرآن از سوى خداوندى است که سرچشمه عزّت و حکمت است، لذا برنامه ‏ها و دستورات آن فرد و جامعه را به سوى عزّت و استوارى سوق مى ‏دهد. «من اللّه العزیز الحکیم»
4- عزّت و قدرت خداوند، آمیخته با حکمت و کاردانى است. «اللّه العزیز الحکیم»
5 - نظام هدفدار، بدون برنامه نمى‏شود. تکوین و تشریع، بر اساس حق و حکمت است. «الکتاب... الحکیم - خلقنا... بالحق»
6- در نظام آفرینش، کژى، انحراف، سستى، پستى، نادرستى و بیهودگى جایى ندارد. «ما خلقنا السّموات و الارض و ما بینهما الا بالحق»
7- آسمان‏ها و زمین و تمام هستى، زمان و فرجامى حساب شده و سنجیده دارند و اتفاقى و بى‏حساب نیستند. «خلقنا... بالحق و أجل مسمى»
8 - لازمه‏ى حقّانیّت آفرینش، وجود جهانى پس از آن است. (اگر معاد نباشد، بسیارى از نابرابرى‏ها و بى‏عدالتى‏ها جبران نشده و موجّه نخواهد بود.) «ما خلقنا... الاّ بالحقّ و أجل مسمّى»
9- تمام پدیده‏ها از آغاز تا پایان، حساب شده و زیرنظر هستند. «أجل مسمّى»
10- توجّه به محدودیّت دنیا و ناپایدارى نعمت‏ها و پدیده‏ها، زمینه حق‏گرایى و دل نبستن به دنیا و هشدارى براى انسان است. «أجل مسمّى»
11- نظام تکوین و تشریع براى هدایت و کمال انسان است، با این حال، برخى ناسپاسى کرده و کفر مى‏ورزند. «والّذین کفروا عما انذروا معرضون»
12- تمام هستى در مسیر حق حرکت مى‏کند و این انسان است که مى‏تواند با انتخاب مسیرى ناحق، منحرف شود. «والّذین کفروا عمّا انذروا معرضون»
13- در نظام تعلیم و تربیت و تبلیغ، هشدار و تهدید لازم است. «اُنذروا»
14- اعراض از حق، نشانه‏ اراده و اختیار انسان است. «معرضون»

توضیحات
سیماى سوره احقاف‏
این سوره که در ابتداى جزء بیست و ششم قرآن قرار گرفته، سى و پنج آیه دارد و در مکّه نازل شده است.
«احقاف» به معناى شن‏هاى روان است که بر اثر باد روى هم انباشته مى‏ شود. به سرزمین قوم عاد، به خاطر آنکه شن‏زار و ریگستان بود، احقاف مى‏ گفتند.
نام گذارى این سوره به «احقاف»، بر اساس آیه 21، در بیان ماجراى حضرت هود و قوم عاد است.
این سوره، آخرین سوره از سوره ‏هاى هفتگانه ‏اى است که با حروف مقطّعه‏ «حم» شروع شده و در تمامى آنها بعد از این حروف، سخن از نزول قرآن و اهمیّت آن است.
امام صادق‏ (ع) فرمودند: هرکس سوره احقاف را در هر شب جمعه قرائت کند، در دنیا از ترس و هراس دنیوى ایمن باشد و در آخرت نیز ترسى ندارد.


منبع: پایگاه درس هایی از قرآن

قطعات

  • عنوان
    زمان
  • 16:49

مشخصات

ثبت نقد و نظر نقد و نظر

    تاکنون نظری ثبت نشده است

تصاویر

پایگاه سخنرانی مذهبی