- 8
- 1000
- 1000
- 1000
راز خلقت و استجابت در کلام قرآن و عترت
سخنرانی حجت الاسلام سید جعفر علم الهدی با موضوع"راز خلقت و استجابت در کلام قرآن و عترت "، سال 1405
موضوع اصلی سخن، پاسخ به این سؤال اساسی است که «چرا خدا ما را خلق کرد؟» و «حکمت وجودی ما چیست؟» قرآن کریم در سورهٔ ذاریات، آیهٔ 56، بهصراحت پاسخ میدهد: «و ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ»؛ یعنی خلق نکردم جن و انس را مگر برای اینکه مرا عبادت و بندگی کنند. برخی گمان میکنند دنیا محل خوشگذرانی، کیف و لذت است، اما این تفکر اشتباه است. زندگی ما باید در سِلک عبادت باشد تا به کمال برسیم و کمال عبودیت، همان قرب به پروردگار است. عبادت، همان فروع دین مانند نماز، روزه، حج، جهاد، زکات، خمس، امر به معروف، نهی از منکر، تولی و تبری است. اما در میان همهٔ عبادات، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) فرمودند: «الدُّعاءُ هُوَ مُخُّ الْعِبادَةِ»؛ یعنی دعا، مغز و حقیقت عبادت و بندگی است. دعا یعنی خلوت با خدا، حرف زدن با او و تکیه بر او. خداوند وعده داده است: «اُدْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ»؛ یعنی مرا بخوانید تا اجابت کنم. در اینجا به حدیثی از امیرالمومنین علی (علیهالسلام) در نهجالبلاغه (حکمت 135) اشاره شد که فرمودند: هر کس چهار چیز به او عنایت شود، خداوند او را از چهار چیز محروم نمیکند:
1. من اوتی الدعاء – هر که توفیق دعا پیدا کند، خدا او را از اجابت محروم نمیکند (هرچند ممکن است اجابت به صلاحدید خداوند به تأخیر بیفتد یا در آخرت داده شود).
2. من اوتی التوبة – هر که توفیق توبه پیدا کند، خدا او را از قبول محروم نمیکند.
3. من اوتی الاستغفار – هر که توفیق استغفار یابد، از مغفرت محروم نمیشود.
4. من اوتی الشکر – هر که توفیق شکرگزاری داشته باشد، خداوند نعمتش را بر او افزون میکند.
سپس دربارهٔ دعای کمیل تأکید شد که این دعا، از قلب پیامبری (خضر نبی) گذشته و بر زبان امیرالمومنین (علیهالسلام) جاری شده و به دست کمیل بن زیاد نخعی به ما رسیده است. سراسر این دعا، توحید محض است؛ یعنی خداشناسی، خالقیت، رازقیت، منجی بودن و مهربانی او را به بهترین شکل به تصویر میکشد. مضامین بلندی همچون «إِلَهی وَ رَبِّی وَ سَیِّدی وَ مَوْلایَ» نشان از عمق بندگی و نیازمندی به درگاه اوست. نکتهٔ مهم دیگر، مانع شناسی در استجابت دعا بود. همانطور که هواپیما برای پرواز نیاز به برطرف کردن موانع دارد، دعای ما نیز برای رسیدن به آسمان نیاز به پاکی از گناه دارد. شخصی به امیرالمومنین (علیهالسلام) عرض کرد که از نماز شب محروم شده است. حضرت فرمودند: «إِنَّکَ رَجُلٌ قَدْ قَیَّدَتْکَ ذُنُوبُکَ»؛ یعنی گناهان تو را در بند کشیدهاند و مانع فیض شدهاند. دعای کمیل سرشار از عباراتی است که نشان دهندهٔ ضعف و نیاز مطلق بنده است؛ مانند: «ضَعْفُ بَدَنِی» و «رِقَّتُ جِلْدِی» که انسان را به تواضع در برابر خدا وامیدارد. همچنین تأکید بر «لا إِلَهَ غَیْرُکَ» نشان میدهد که هیچکس جز خدا نمیتواند در سختیها و لحظات مرگ یاریگر باشد. در پایان دعا، عبارت «یا سَرِیعَ الرِّضَا» یعنی ای خدایی که زود راضی میشوی، نشان از امید به رحمت واسعهٔ الهی دارد. توصیهٔ پایانی این شد که در دعا کردن، اشک بر مصیبت سیدالشهدا (علیه السلام) را وسیلهٔ استجابت قرار دهیم؛ همانطور که مرحوم آیت الله قاضی میفرمودند برای رسیدن به کمال، باید به اباعبدالله الحسین علیهالسلام توسل جست. آن حضرت در آخرین لحظات، نه از تشنگی گله کرد و نه آب خواست، بلکه فرمود: «إِلٰهی رِضاً بِقَضائِکَ، تَسْلیماً لِأَمْرِکَ» و این اوج بندگی و تسلیم است.
موضوع اصلی سخن، پاسخ به این سؤال اساسی است که «چرا خدا ما را خلق کرد؟» و «حکمت وجودی ما چیست؟» قرآن کریم در سورهٔ ذاریات، آیهٔ 56، بهصراحت پاسخ میدهد: «و ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ»؛ یعنی خلق نکردم جن و انس را مگر برای اینکه مرا عبادت و بندگی کنند. برخی گمان میکنند دنیا محل خوشگذرانی، کیف و لذت است، اما این تفکر اشتباه است. زندگی ما باید در سِلک عبادت باشد تا به کمال برسیم و کمال عبودیت، همان قرب به پروردگار است. عبادت، همان فروع دین مانند نماز، روزه، حج، جهاد، زکات، خمس، امر به معروف، نهی از منکر، تولی و تبری است. اما در میان همهٔ عبادات، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) فرمودند: «الدُّعاءُ هُوَ مُخُّ الْعِبادَةِ»؛ یعنی دعا، مغز و حقیقت عبادت و بندگی است. دعا یعنی خلوت با خدا، حرف زدن با او و تکیه بر او. خداوند وعده داده است: «اُدْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ»؛ یعنی مرا بخوانید تا اجابت کنم. در اینجا به حدیثی از امیرالمومنین علی (علیهالسلام) در نهجالبلاغه (حکمت 135) اشاره شد که فرمودند: هر کس چهار چیز به او عنایت شود، خداوند او را از چهار چیز محروم نمیکند:
1. من اوتی الدعاء – هر که توفیق دعا پیدا کند، خدا او را از اجابت محروم نمیکند (هرچند ممکن است اجابت به صلاحدید خداوند به تأخیر بیفتد یا در آخرت داده شود).
2. من اوتی التوبة – هر که توفیق توبه پیدا کند، خدا او را از قبول محروم نمیکند.
3. من اوتی الاستغفار – هر که توفیق استغفار یابد، از مغفرت محروم نمیشود.
4. من اوتی الشکر – هر که توفیق شکرگزاری داشته باشد، خداوند نعمتش را بر او افزون میکند.
سپس دربارهٔ دعای کمیل تأکید شد که این دعا، از قلب پیامبری (خضر نبی) گذشته و بر زبان امیرالمومنین (علیهالسلام) جاری شده و به دست کمیل بن زیاد نخعی به ما رسیده است. سراسر این دعا، توحید محض است؛ یعنی خداشناسی، خالقیت، رازقیت، منجی بودن و مهربانی او را به بهترین شکل به تصویر میکشد. مضامین بلندی همچون «إِلَهی وَ رَبِّی وَ سَیِّدی وَ مَوْلایَ» نشان از عمق بندگی و نیازمندی به درگاه اوست. نکتهٔ مهم دیگر، مانع شناسی در استجابت دعا بود. همانطور که هواپیما برای پرواز نیاز به برطرف کردن موانع دارد، دعای ما نیز برای رسیدن به آسمان نیاز به پاکی از گناه دارد. شخصی به امیرالمومنین (علیهالسلام) عرض کرد که از نماز شب محروم شده است. حضرت فرمودند: «إِنَّکَ رَجُلٌ قَدْ قَیَّدَتْکَ ذُنُوبُکَ»؛ یعنی گناهان تو را در بند کشیدهاند و مانع فیض شدهاند. دعای کمیل سرشار از عباراتی است که نشان دهندهٔ ضعف و نیاز مطلق بنده است؛ مانند: «ضَعْفُ بَدَنِی» و «رِقَّتُ جِلْدِی» که انسان را به تواضع در برابر خدا وامیدارد. همچنین تأکید بر «لا إِلَهَ غَیْرُکَ» نشان میدهد که هیچکس جز خدا نمیتواند در سختیها و لحظات مرگ یاریگر باشد. در پایان دعا، عبارت «یا سَرِیعَ الرِّضَا» یعنی ای خدایی که زود راضی میشوی، نشان از امید به رحمت واسعهٔ الهی دارد. توصیهٔ پایانی این شد که در دعا کردن، اشک بر مصیبت سیدالشهدا (علیه السلام) را وسیلهٔ استجابت قرار دهیم؛ همانطور که مرحوم آیت الله قاضی میفرمودند برای رسیدن به کمال، باید به اباعبدالله الحسین علیهالسلام توسل جست. آن حضرت در آخرین لحظات، نه از تشنگی گله کرد و نه آب خواست، بلکه فرمود: «إِلٰهی رِضاً بِقَضائِکَ، تَسْلیماً لِأَمْرِکَ» و این اوج بندگی و تسلیم است.
تاکنون نظری ثبت نشده است