display result search
- 16
- 1000
- 1000
- 1000
مدیریت جامعه با محوریت مسجد
سخنرانی حجت الاسلام علیرضا پناهیان با موضوع "مدیریت جامعه با محوریت مسجد"، سال 1404
من از نقطهای شروع کردم که بدون دعوا، با رویکردی مثبت به حل یک مسئله اساسی بپردازم. ما در جامعهای زندگی میکنیم که مردمش معجزه آفریدند. بیست و دو دی ماه ورق جهان را در معادلات برگرداند. این معرفت عمومی، این حضور، این احساس مسئولیت را اگر هر جامعه دیگری داشت، خیلی بیشتر از اینها از آن استفاده میکرد. اما ما از این ظرفیت عظیم کم استفاده میکنیم، در حالی که سازوکارهایش در دین ما موجود است. ما تاریخ را غلط به نسل امروز درس دادیم. مشکل امیرالمؤمنین علیه السلام این نبود که مردم فضائل ایشان را قبول نداشتند. ما فکر میکنیم برای شیعه شدن بچههایمان باید کتاب فضائل یا عقاید آموزش دهیم. این طرز فکر هم غلط است و هم خطرناک. کتابهای اصول عقاید ما کتابهای خوبی هستند، اما جایشان الان نیست. وقتی به جوان میگویی مردم صدر اسلام فضائل امیرالمؤمنین را نمیفهمیدند، میگوید: مگر مغز خر میخوردند؟ تاریخ اسلام را برایش نابود کردهای. مرحوم شاهآبادی میفرمود مشکل اول جامعه شیعه غرور به حقانیت است. ماجرا در صدر اسلام چیز دیگری بود. دعوا سر امامت از نظر اعتقادی و فضیلت نبود. زمان پیغمبر اکرم مردم نبوت را قبول داشتند، فضائل نبی را میدیدند و میپذیرفتند. پس مشکلشان چه بود؟ لشکر اسامه. پیغمبر لشکر مجهز کرد، فرمانده معین کرد، از وسط راه تمرد کردند و برگشتند. در جمهوری اسلامی قابل تصور است یک قطعه از سپاه از فرماندهی کل قوا تمرد کند؟ پیامبر لعنتشان کرد و آنها با سر گنده راه رفتند. شما میخواهی ولایت امیرالمؤمنین را ثابت کنی مشکل حل شود؟ نبوت پیغمبر که ثابت است، پس چرا این مشکل حل نشد؟ ما یک زمانی شعار میدادیم: ما اهل کوفه نیستیم، حسین تنها بماند. بعد شعار تکامل پیدا کرد: ما اهل کوفه نیستیم، علی تنها بماند. حالا باید به کجا برسیم؟ ما اهل مدینه نیستیم، پیغمبر تنها بماند. این تکامل آن شعار است. پیغمبر اکرم را چرا تنها گذاشتند؟ حضرت زهرا را چرا تنها گذاشتند؟ امیرالمؤمنین را پس از خلافت چرا تنها گذاشتند؟ حسین را بعد از دعوت چرا تنها گذاشتند؟ یک ماجراست. این ماجرا اعتقادی نیست، معرفتی نیست. ماجرا اجتماعی است. جامعه دینی دچار چه مشکلاتی میشود که پیغمبر تنها میماند؟ در غدیر، هزار یا دو هزار نفر از جلوی منبر پیغمبر تا فهمیدند ماجرا چیست، جلسه را ترک کردند. پیغمبر فرمود: علی جان برو جمعیت را بیاور جلو. این غربت پیغمبر با اثبات نبوت حل میشود؟ آنها که نبوت را پذیرفته بودند. آیه قرآن فرمود: اگر پیامبر رحلت کند، شما بر اعقاب برمیگردید. مشکل مردم با پیغمبر چه بود؟ پیغمبر یک سبک زندگی در دین بنا نهاد: کُلُّکُمْ راعٍ وَ کُلُّکُمْ مَسْؤُولٌ. همه شما مسئولید. اینجوری زندگی کردن سخت است. فقط کافی است مؤمنین حالش را نداشته باشند، منافقین وظیفه خودشان را خوب انجام میدهند. پیغمبر شبانهروز در مسجد مینشست و یک زندگی دورهمی در همه ابعاد ایجاد کرده بود. مردم سختشان بود اینجوری زندگی کنند. مشکل اصلی این بود. مقام معظم رهبری فرمودند: مردمسالاری دینی معنایش این نیست که مردم فقط در انتخابات شرکت کنند. مردمسالاری دینی این است که مردم اداره امور خودشان را به عهده بگیرند. آقای پزشکیان فرمودند: حجاب را مساجد حل کنند. من کاملاً قبول دارم. از چند دولت پیش میگفتم حزباللهی نه فقط باید انتقاد کند، بلکه خودش باید بیاید اداره جامعه را دست بگیرد. به آقای رئیسی گفتم: یک کسانی در دولتت بچین که مردم را بیاورند پای صحنه. رهبری تذکر دادند: آقای رئیسی، شما میروید بین مردم کافی نیست. یک کاری کنید مردم بیایند تو صحنه. در سه زمینه: دخالت مردم در تصمیمگیریها، نظارت مردم بر مدیران، و اقدام در جایی که مردم میتوانند انجام دهند. اتوبوس و مترو جمعیت هست، ولی واحد اجتماعی نیست. مساجد ما هم مثل شرکت اتوبوسرانی یک جمعی هست، ولی واحد اجتماعی نیست. در دو دولت قبل مسجدها را از حیز انتفاع انداختید. شورایاری محله، سرای محله درست کردید. اینها چیست؟ الان مجلس دنبال جایی برای اعتراض مردم است. پس مسجد چیست؟
شهید سید محمدباقر صدر میفرماید: فلسفه نماز نظارت درونی است، فلسفه نماز جماعت نظارت اجتماعی است. فلان مسجد بگوید: شهردار این منطقه اینجوری است. چرا واحد بررسی دارند؟ این واحد بررسی را نمیشود خرید، نمیشود خراب کرد. با امیرالمؤمنین چه مشکلی داشتند؟ ایشان میخواست مساجد را تبدیل به محل اداره کشور کند. خوارج میگفتند: چرا به مردم بها میدهی؟ مدیر ضعیفی هستی. ما یک خلیفه قاطع میخواهیم. الان ما مردم حرف نمیزنیم. مثل خوارج نیستیم که اعتراض کنیم، ولی حرف هم نمیزنیم. چرا حرف نمیزنی؟ خیلی خطرناک است. مسجد محل اختلاف نظر است و این تأسیس پیغمبر است. وقتی میفرماید: عَشِّرُوا عَشِّرُوا، نظرها اختلاف میشود. طبیعی است. بذار اختلاف نظر تو مسجد تهش دربیاید. نه کسی تحقیر شود، نه کسی تخم دو زرده کند. ما یک شیوه جدید برای نظم جامعه میخواهیم. یک سالن دیگر درست کنید که اسلام را پیاده کنیم؟ خب مسجد که هست. نماز جمعه بالاترین امکان ماست، استفاده نمیکنیم. مردمی که معجزه آفریدند، معادلات جهان را به هم زدند، این مردم را ما در مسجد خنثی میکنیم. فرهنگ ما این شده: صبر کنید تا اوضاع به گند بکشد، بعد بروید خیابان اعتراض کنید. مردم بین نه دی و بیست و دو دی کجا هستند؟ پیغمبر اکرم گروه درست کرد، تشکیلات، مسئولش را عریف گذاشت. اینها ماندند ولی حاضر نشدند مسئولیت بپذیرند. شیوه اداره جامعه با همین شبکهها بود. داغ درد کجاست؟ عمر سعد در کوفه مسئول گروهها را صدا زد: اگر آدمها را نیاورید برای کشتن حسین، میکشتتان. همان تشکیلات پیغمبر شد خنجر برای قلب پیغمبر. پیغمبر این مردم را درست کرد. با این مردم حسین کشتید. قدرتش را از دین گرفتند، بچههای دین را کشتند. امام حسین چه کرد؟ هیئت درست کرد. گروههای منسجم، همدل، واحد اجتماعی شیعه. همین گروهها را بازسازی کرد. دیدی هیچ کس مثل امام حسین هیئت درست نکرد؟ هیئتیها رفتند جبهه، در اغتشاشات شهید دادند. بعد از انقلاب این هیئتها آمدند در مساجد. بیایید مساجد را فعال کنید. مسجد پایگاه حکومت است. دولت را کوچک کنیم به نفع مردم. دولتی که مطیع مساجد است، حامی مساجد است، حامی مردم است.
من از نقطهای شروع کردم که بدون دعوا، با رویکردی مثبت به حل یک مسئله اساسی بپردازم. ما در جامعهای زندگی میکنیم که مردمش معجزه آفریدند. بیست و دو دی ماه ورق جهان را در معادلات برگرداند. این معرفت عمومی، این حضور، این احساس مسئولیت را اگر هر جامعه دیگری داشت، خیلی بیشتر از اینها از آن استفاده میکرد. اما ما از این ظرفیت عظیم کم استفاده میکنیم، در حالی که سازوکارهایش در دین ما موجود است. ما تاریخ را غلط به نسل امروز درس دادیم. مشکل امیرالمؤمنین علیه السلام این نبود که مردم فضائل ایشان را قبول نداشتند. ما فکر میکنیم برای شیعه شدن بچههایمان باید کتاب فضائل یا عقاید آموزش دهیم. این طرز فکر هم غلط است و هم خطرناک. کتابهای اصول عقاید ما کتابهای خوبی هستند، اما جایشان الان نیست. وقتی به جوان میگویی مردم صدر اسلام فضائل امیرالمؤمنین را نمیفهمیدند، میگوید: مگر مغز خر میخوردند؟ تاریخ اسلام را برایش نابود کردهای. مرحوم شاهآبادی میفرمود مشکل اول جامعه شیعه غرور به حقانیت است. ماجرا در صدر اسلام چیز دیگری بود. دعوا سر امامت از نظر اعتقادی و فضیلت نبود. زمان پیغمبر اکرم مردم نبوت را قبول داشتند، فضائل نبی را میدیدند و میپذیرفتند. پس مشکلشان چه بود؟ لشکر اسامه. پیغمبر لشکر مجهز کرد، فرمانده معین کرد، از وسط راه تمرد کردند و برگشتند. در جمهوری اسلامی قابل تصور است یک قطعه از سپاه از فرماندهی کل قوا تمرد کند؟ پیامبر لعنتشان کرد و آنها با سر گنده راه رفتند. شما میخواهی ولایت امیرالمؤمنین را ثابت کنی مشکل حل شود؟ نبوت پیغمبر که ثابت است، پس چرا این مشکل حل نشد؟ ما یک زمانی شعار میدادیم: ما اهل کوفه نیستیم، حسین تنها بماند. بعد شعار تکامل پیدا کرد: ما اهل کوفه نیستیم، علی تنها بماند. حالا باید به کجا برسیم؟ ما اهل مدینه نیستیم، پیغمبر تنها بماند. این تکامل آن شعار است. پیغمبر اکرم را چرا تنها گذاشتند؟ حضرت زهرا را چرا تنها گذاشتند؟ امیرالمؤمنین را پس از خلافت چرا تنها گذاشتند؟ حسین را بعد از دعوت چرا تنها گذاشتند؟ یک ماجراست. این ماجرا اعتقادی نیست، معرفتی نیست. ماجرا اجتماعی است. جامعه دینی دچار چه مشکلاتی میشود که پیغمبر تنها میماند؟ در غدیر، هزار یا دو هزار نفر از جلوی منبر پیغمبر تا فهمیدند ماجرا چیست، جلسه را ترک کردند. پیغمبر فرمود: علی جان برو جمعیت را بیاور جلو. این غربت پیغمبر با اثبات نبوت حل میشود؟ آنها که نبوت را پذیرفته بودند. آیه قرآن فرمود: اگر پیامبر رحلت کند، شما بر اعقاب برمیگردید. مشکل مردم با پیغمبر چه بود؟ پیغمبر یک سبک زندگی در دین بنا نهاد: کُلُّکُمْ راعٍ وَ کُلُّکُمْ مَسْؤُولٌ. همه شما مسئولید. اینجوری زندگی کردن سخت است. فقط کافی است مؤمنین حالش را نداشته باشند، منافقین وظیفه خودشان را خوب انجام میدهند. پیغمبر شبانهروز در مسجد مینشست و یک زندگی دورهمی در همه ابعاد ایجاد کرده بود. مردم سختشان بود اینجوری زندگی کنند. مشکل اصلی این بود. مقام معظم رهبری فرمودند: مردمسالاری دینی معنایش این نیست که مردم فقط در انتخابات شرکت کنند. مردمسالاری دینی این است که مردم اداره امور خودشان را به عهده بگیرند. آقای پزشکیان فرمودند: حجاب را مساجد حل کنند. من کاملاً قبول دارم. از چند دولت پیش میگفتم حزباللهی نه فقط باید انتقاد کند، بلکه خودش باید بیاید اداره جامعه را دست بگیرد. به آقای رئیسی گفتم: یک کسانی در دولتت بچین که مردم را بیاورند پای صحنه. رهبری تذکر دادند: آقای رئیسی، شما میروید بین مردم کافی نیست. یک کاری کنید مردم بیایند تو صحنه. در سه زمینه: دخالت مردم در تصمیمگیریها، نظارت مردم بر مدیران، و اقدام در جایی که مردم میتوانند انجام دهند. اتوبوس و مترو جمعیت هست، ولی واحد اجتماعی نیست. مساجد ما هم مثل شرکت اتوبوسرانی یک جمعی هست، ولی واحد اجتماعی نیست. در دو دولت قبل مسجدها را از حیز انتفاع انداختید. شورایاری محله، سرای محله درست کردید. اینها چیست؟ الان مجلس دنبال جایی برای اعتراض مردم است. پس مسجد چیست؟
شهید سید محمدباقر صدر میفرماید: فلسفه نماز نظارت درونی است، فلسفه نماز جماعت نظارت اجتماعی است. فلان مسجد بگوید: شهردار این منطقه اینجوری است. چرا واحد بررسی دارند؟ این واحد بررسی را نمیشود خرید، نمیشود خراب کرد. با امیرالمؤمنین چه مشکلی داشتند؟ ایشان میخواست مساجد را تبدیل به محل اداره کشور کند. خوارج میگفتند: چرا به مردم بها میدهی؟ مدیر ضعیفی هستی. ما یک خلیفه قاطع میخواهیم. الان ما مردم حرف نمیزنیم. مثل خوارج نیستیم که اعتراض کنیم، ولی حرف هم نمیزنیم. چرا حرف نمیزنی؟ خیلی خطرناک است. مسجد محل اختلاف نظر است و این تأسیس پیغمبر است. وقتی میفرماید: عَشِّرُوا عَشِّرُوا، نظرها اختلاف میشود. طبیعی است. بذار اختلاف نظر تو مسجد تهش دربیاید. نه کسی تحقیر شود، نه کسی تخم دو زرده کند. ما یک شیوه جدید برای نظم جامعه میخواهیم. یک سالن دیگر درست کنید که اسلام را پیاده کنیم؟ خب مسجد که هست. نماز جمعه بالاترین امکان ماست، استفاده نمیکنیم. مردمی که معجزه آفریدند، معادلات جهان را به هم زدند، این مردم را ما در مسجد خنثی میکنیم. فرهنگ ما این شده: صبر کنید تا اوضاع به گند بکشد، بعد بروید خیابان اعتراض کنید. مردم بین نه دی و بیست و دو دی کجا هستند؟ پیغمبر اکرم گروه درست کرد، تشکیلات، مسئولش را عریف گذاشت. اینها ماندند ولی حاضر نشدند مسئولیت بپذیرند. شیوه اداره جامعه با همین شبکهها بود. داغ درد کجاست؟ عمر سعد در کوفه مسئول گروهها را صدا زد: اگر آدمها را نیاورید برای کشتن حسین، میکشتتان. همان تشکیلات پیغمبر شد خنجر برای قلب پیغمبر. پیغمبر این مردم را درست کرد. با این مردم حسین کشتید. قدرتش را از دین گرفتند، بچههای دین را کشتند. امام حسین چه کرد؟ هیئت درست کرد. گروههای منسجم، همدل، واحد اجتماعی شیعه. همین گروهها را بازسازی کرد. دیدی هیچ کس مثل امام حسین هیئت درست نکرد؟ هیئتیها رفتند جبهه، در اغتشاشات شهید دادند. بعد از انقلاب این هیئتها آمدند در مساجد. بیایید مساجد را فعال کنید. مسجد پایگاه حکومت است. دولت را کوچک کنیم به نفع مردم. دولتی که مطیع مساجد است، حامی مساجد است، حامی مردم است.
تاکنون نظری ثبت نشده است