display result search
- 65
- 1000
- 1000
- 1000
تطهیر فردی و اجتماعی در مکتب اهلبیت علیهمالسلام
سخنرانی آیت الله سید محمدمهدی میرباقری با موضوع "تطهیر فردی و اجتماعی در مکتب اهلبیت علیهمالسلام "، سال 1404
مطلبی را خدمت شما بزرگواران عرض میکنم که محور آن، امید است؛ امیدی که مایهی حرکت است، امیدی که قوت قلب است برای سالک الی الله، امیدی که جامعهی مؤمن را در بحرانها و گردنههای سخت مقاوم و استوار نگه میدارد. این مطلب را با استناد به روایتی ناب از مولای متقیان، امیر مؤمنان علی بن ابیطالب علیه السلام پی میگیرم. مرحوم عیاشی در تفسیر خود از امیرالمؤمنین علیهالسلام روایت میکند که حضرت در جمعی از یاران فرمودند: امیدبخشترین و امیدوارکنندهترین آیه در قرآن کریم کدام است؟ حاضران آیاتی را ذکر کردند که هر کدام دریایی از رحمت و بشارت است. از جمله: 1. آن آیهی معروف سورهی زمر: قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا. این آیهی شریف، نویدی است برای اسرافکاران بر نفس خود، برای کسانی که از کثرت گناه ناامید شدهاند که مبادا از رحمت خدا ناامید شوید، چرا که خدا همهی گناهان را میآمرزد. 2. و نیز آن آیهی نورانی سورهی آل عمران: سَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّکُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ. این آیه، فراخوانی است به سرعت گرفتن، به شتاب برای رسیدن به مغفرت و بهشتی که وسعتش به پهنهی آسمانها و زمین است و برای پرهیزگاران آماده شده است. سپس اوصاف این متقین را برمیشمارد: کسانی که در فراخی و تنگی انفاق میکنند، خشم خود را فرومیخورند، از مردم درمیگذرند و نیکی میکنند. امیرالمؤمنین علیه السلام پس از شنیدن این جوابها فرمودند: به راستی که این آیات، از آیات امیدبخش قرآن است، اما امیدوارکنندهترین آیه در قرآن این نیست. سپس خود حضرت، آیهی 114 سورهی هود را تلاوت فرمودند: أَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَیِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِّنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ ذَلِکَ ذِکْرَى لِلذَّاکِرِینَ؛ نماز را در دو سوی روز و پاسی از شب برپا دار، که نیکیها بدیها را از میان میبرد. این، پندی است برای پندپذیران. سپس حضرت در توضیح این انتخاب و بیان عظمت این آیه، بیانات نورانی فرمودند که خلاصهاش این است: این آیه تنها یک وعدهی مغفرت برای آینده نیست،بلکه بیان یک قانون دائمی و یک مکانیزم زنده و همیشهی تطهیر در زندگی مؤمن است. انسان سالک الی الله، که با همهی وجود در مسیر بندگی گام برمیدارد، ناگزیر است از میان دنیایی عبور کند که شیطان در آن برایش دامها گسترده است. گاهی از اسب تیزپای عزم و اراده میافتد، گاهی غبار گناه بر دامنش مینشیند، گاهی غفلت، چشمان دلش را تار میکند. در این حال، چه چیزی میتواند او را مدام پاک کند، زخمهایش را مرهم نهد و او را برای ادامهی مسیر آماده سازد؟ اینجاست که این آیه، چراغ امید را روشن میکند. حضرت فرمودند: مومن وقتی وضو میگیرد، آبی که بر اعضای وضو جاری میشود، تنها آلودگی ظاهری را نمیشوید؛ بلکه گناهانی را که با این چشم، این گوش، این دست و این پا مرتکب شده است، از صفحهی وجودش میزداید. سپس هنگامی که به نماز میایستد و با تمام قلب و جان رو به خدا میآورد، در آن حالت اتصال و انقطاع الی الله، آنقدر نورانیت و طهارت حاصل میشود که وقتی از نماز فارغ میشود، گویی تازه متولد شده است و هیچ گناهی میان او و خدایش باقی نمانده است. این نماز، مانند نهر جاری زلال و پاکی است که بر در خانهی تو جاری است. حال اگر بین این نماز و نماز بعدی، باز هم به دلیل زندگی در دنیای پر از غبارِ کثرت، ذراتی از غفلت و لغزش بر وجودت نشست، نماز بعدی باز تو را میشوید و پاک میکند. این پنج نماز واجب، پنج نوبت شستوشوی روح و جان است. آیا اگر کسی روزی پنج بار در چنین نهر زلالی شستوشو کند، آلودگی در او میماند؟! این است مفهوم إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ. حسنات، تنها خوبیهای بزرگ نیست؛ همین عبادات مستمر و روزانهی واجب، که با خلوص نیت انجام شود، خود بزرگترین حسنات است که سیئات را محو میکند. این آیه به ما میگوید: خدای متعال تنها یک بخشش منفعل و انتظاری برای آخر خط نیست؛ بلکه یک سیستم فعال و پویای تطهیر در اختیار تو نهاده است. تو در میدان مبارزهای، شیطان هم حمله میکند، اما تو هر زمان اراده کنی، میتوانی با مراجعه به این چشمهی فیض نماز، ذکر، استغفار، انفاق، گریه بر سیدالشهدا و... خود را پاک کنی. آیهی قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا... نویدی عالی برای آن است که انسان در ورطهی گناه افتاده و از رحمت خدا ناامید شده است. این آیه دست او را میگیرد و از ژرفای ناامیدی بالا میآورد. آیه سَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ... یک نقشهی راه و یک فراخوان عمومی برای حرکت به سوی هدف نهایی است و اوصاف رهروان این راه را نشان می دهد. اما آیهی إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ، داروی همیشهی همراه مسافر است. برای کسی که راه افتاده، امیدِ بخششِ بعد از خطا مهم است، اما امیدِ پاکشدنِ مداوم در حین حرکت، حیاتیتر است. این آیه، نگرانی دائمی سالک از آلوده شدن در طول مسیر را برطرف میکند. به او میگوید: نترس، تو هر لحظه میتوانی خودت را با این ابزارهایی که در اختیارت گذاشتهام، بشویی و سبکبار به راهت ادامه دهی. این، اطمینانبخشترین پیام برای یک رهجو است. این قانون، تنها برای فرد نیست؛ برای جامعهی مؤمن نیز جاری است. همانطور که فرد در معرض آلودگی است،جامعهی مؤمن نیز هدف تهاجم فرهنگی، اخلاقی و اعتقادی دشمن قرار دارد. شیطان میکوشد فضای جامعه را تاریک، آلوده و مسموم کند. در برابر این هجوم، خدای متعال مطهرات اجتماعی قرار داده است. محافل ذکر خدا و اهل بیت علیهمالسلام، مجالس حسینی، نمازهای جماعت، نماز جمعه، مراسم دعا و نیایش جمعی، زیارتهای جامعه، همهی اینها مانند باران رحمتی هستند که غبار گناه و غفلت را از فضای جامعه میشویند و هوایی پاک و نورانی برای تنفس مؤمنان ایجاد میکنند. هرچه دشمن تلاشش را برای آلودهسازی بیشتر کند، وظیفهی ما برای گسترش، غنا بخشیدن و کیفیّت دادن به این محافل نورانی سنگینتر میشود. همانطور که در احوالات یکی از اولیا نقل شده که شبی به شهری وارد شد و به دلیل مشاهدهی برخی منکرات، تصمیم به ترک آن شهر گرفت. به او گفتند: صبر کن تا سحر این شهر را نیز ببینی. وقتی در سحرگاه دید جوانان بسیاری مشغول نماز شب و مناجات هستند، گفت: اینجا میشود ماند. زیرا مطهرات شبانه، تدارککنندهی آلودگیهای فردی هستند و باید قدر این نعمت عظیم نماز را بیش از پیش بدانیم و با حضور قلب و رعایت شرایط، آن را به عنوان مطهر اصلی خود قرار دهیم. همچنین از دیگر مطهرات فردی مانند استغفار صادق، انفاق پنهان، صدقه، صلهی رحم، احسان به دیگران و به ویژه گریه و اشک بر مصائب سیدالشهدا علیه السلام غافل نباشیم. همانطور که امام رضا علیهالسلام فرمودند: هر که بر حسین علیهالسلام بگرید، اگر چه به اندازهی بال مگسی، خداوند گناهش را میآمرزد. باید همّت کنیم و محافل دینی و الهی را رونق بخشیم. در تقویت مساجد، هیئتها، مراکز فرهنگی و هر مجلسی که نام خدا و خاندان پیامبر اکرم صلی الله در آن برده میشود، بکوشیم. اینها پادزهرهای اجتماعی در برابر توطئههای شیطانی برای به فساد کشاندن فضای عمومی جامعه هستند. هرچه این محافل پررونقتر، باکیفیتتر و مستمرتر باشند، جامعه در امانتر و پایدارتر خواهد ماند. همین که دشمنان دین و ایمان، با تمام قوا و امکانات خود در میدان هستند و علیه این جامعه میتازند، خود نشانهی بزرگی است. نشان میدهد که این جامعه زنده است، حرکت میکند و دارد به مقاصد بلندی میرسد که شیطان را به وحشت انداخته است. خداوند جامعهی بیحرکت و بیخاصیت را با این همه هزینه و تهاجم نمیآزماید. پس این هجمهها را نشانهی رشد، قدرت و عظمت آیندهی این امت بدانیم و با توکل بر خدا و توسل به اهل بیت علیهمالسلام، هم در بعد فردی و هم در بعد اجتماعی، از این مطهرات الهی نهایت استفاده را ببریم.
مطلبی را خدمت شما بزرگواران عرض میکنم که محور آن، امید است؛ امیدی که مایهی حرکت است، امیدی که قوت قلب است برای سالک الی الله، امیدی که جامعهی مؤمن را در بحرانها و گردنههای سخت مقاوم و استوار نگه میدارد. این مطلب را با استناد به روایتی ناب از مولای متقیان، امیر مؤمنان علی بن ابیطالب علیه السلام پی میگیرم. مرحوم عیاشی در تفسیر خود از امیرالمؤمنین علیهالسلام روایت میکند که حضرت در جمعی از یاران فرمودند: امیدبخشترین و امیدوارکنندهترین آیه در قرآن کریم کدام است؟ حاضران آیاتی را ذکر کردند که هر کدام دریایی از رحمت و بشارت است. از جمله: 1. آن آیهی معروف سورهی زمر: قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا. این آیهی شریف، نویدی است برای اسرافکاران بر نفس خود، برای کسانی که از کثرت گناه ناامید شدهاند که مبادا از رحمت خدا ناامید شوید، چرا که خدا همهی گناهان را میآمرزد. 2. و نیز آن آیهی نورانی سورهی آل عمران: سَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّکُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ. این آیه، فراخوانی است به سرعت گرفتن، به شتاب برای رسیدن به مغفرت و بهشتی که وسعتش به پهنهی آسمانها و زمین است و برای پرهیزگاران آماده شده است. سپس اوصاف این متقین را برمیشمارد: کسانی که در فراخی و تنگی انفاق میکنند، خشم خود را فرومیخورند، از مردم درمیگذرند و نیکی میکنند. امیرالمؤمنین علیه السلام پس از شنیدن این جوابها فرمودند: به راستی که این آیات، از آیات امیدبخش قرآن است، اما امیدوارکنندهترین آیه در قرآن این نیست. سپس خود حضرت، آیهی 114 سورهی هود را تلاوت فرمودند: أَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَیِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِّنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ ذَلِکَ ذِکْرَى لِلذَّاکِرِینَ؛ نماز را در دو سوی روز و پاسی از شب برپا دار، که نیکیها بدیها را از میان میبرد. این، پندی است برای پندپذیران. سپس حضرت در توضیح این انتخاب و بیان عظمت این آیه، بیانات نورانی فرمودند که خلاصهاش این است: این آیه تنها یک وعدهی مغفرت برای آینده نیست،بلکه بیان یک قانون دائمی و یک مکانیزم زنده و همیشهی تطهیر در زندگی مؤمن است. انسان سالک الی الله، که با همهی وجود در مسیر بندگی گام برمیدارد، ناگزیر است از میان دنیایی عبور کند که شیطان در آن برایش دامها گسترده است. گاهی از اسب تیزپای عزم و اراده میافتد، گاهی غبار گناه بر دامنش مینشیند، گاهی غفلت، چشمان دلش را تار میکند. در این حال، چه چیزی میتواند او را مدام پاک کند، زخمهایش را مرهم نهد و او را برای ادامهی مسیر آماده سازد؟ اینجاست که این آیه، چراغ امید را روشن میکند. حضرت فرمودند: مومن وقتی وضو میگیرد، آبی که بر اعضای وضو جاری میشود، تنها آلودگی ظاهری را نمیشوید؛ بلکه گناهانی را که با این چشم، این گوش، این دست و این پا مرتکب شده است، از صفحهی وجودش میزداید. سپس هنگامی که به نماز میایستد و با تمام قلب و جان رو به خدا میآورد، در آن حالت اتصال و انقطاع الی الله، آنقدر نورانیت و طهارت حاصل میشود که وقتی از نماز فارغ میشود، گویی تازه متولد شده است و هیچ گناهی میان او و خدایش باقی نمانده است. این نماز، مانند نهر جاری زلال و پاکی است که بر در خانهی تو جاری است. حال اگر بین این نماز و نماز بعدی، باز هم به دلیل زندگی در دنیای پر از غبارِ کثرت، ذراتی از غفلت و لغزش بر وجودت نشست، نماز بعدی باز تو را میشوید و پاک میکند. این پنج نماز واجب، پنج نوبت شستوشوی روح و جان است. آیا اگر کسی روزی پنج بار در چنین نهر زلالی شستوشو کند، آلودگی در او میماند؟! این است مفهوم إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ. حسنات، تنها خوبیهای بزرگ نیست؛ همین عبادات مستمر و روزانهی واجب، که با خلوص نیت انجام شود، خود بزرگترین حسنات است که سیئات را محو میکند. این آیه به ما میگوید: خدای متعال تنها یک بخشش منفعل و انتظاری برای آخر خط نیست؛ بلکه یک سیستم فعال و پویای تطهیر در اختیار تو نهاده است. تو در میدان مبارزهای، شیطان هم حمله میکند، اما تو هر زمان اراده کنی، میتوانی با مراجعه به این چشمهی فیض نماز، ذکر، استغفار، انفاق، گریه بر سیدالشهدا و... خود را پاک کنی. آیهی قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا... نویدی عالی برای آن است که انسان در ورطهی گناه افتاده و از رحمت خدا ناامید شده است. این آیه دست او را میگیرد و از ژرفای ناامیدی بالا میآورد. آیه سَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ... یک نقشهی راه و یک فراخوان عمومی برای حرکت به سوی هدف نهایی است و اوصاف رهروان این راه را نشان می دهد. اما آیهی إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ، داروی همیشهی همراه مسافر است. برای کسی که راه افتاده، امیدِ بخششِ بعد از خطا مهم است، اما امیدِ پاکشدنِ مداوم در حین حرکت، حیاتیتر است. این آیه، نگرانی دائمی سالک از آلوده شدن در طول مسیر را برطرف میکند. به او میگوید: نترس، تو هر لحظه میتوانی خودت را با این ابزارهایی که در اختیارت گذاشتهام، بشویی و سبکبار به راهت ادامه دهی. این، اطمینانبخشترین پیام برای یک رهجو است. این قانون، تنها برای فرد نیست؛ برای جامعهی مؤمن نیز جاری است. همانطور که فرد در معرض آلودگی است،جامعهی مؤمن نیز هدف تهاجم فرهنگی، اخلاقی و اعتقادی دشمن قرار دارد. شیطان میکوشد فضای جامعه را تاریک، آلوده و مسموم کند. در برابر این هجوم، خدای متعال مطهرات اجتماعی قرار داده است. محافل ذکر خدا و اهل بیت علیهمالسلام، مجالس حسینی، نمازهای جماعت، نماز جمعه، مراسم دعا و نیایش جمعی، زیارتهای جامعه، همهی اینها مانند باران رحمتی هستند که غبار گناه و غفلت را از فضای جامعه میشویند و هوایی پاک و نورانی برای تنفس مؤمنان ایجاد میکنند. هرچه دشمن تلاشش را برای آلودهسازی بیشتر کند، وظیفهی ما برای گسترش، غنا بخشیدن و کیفیّت دادن به این محافل نورانی سنگینتر میشود. همانطور که در احوالات یکی از اولیا نقل شده که شبی به شهری وارد شد و به دلیل مشاهدهی برخی منکرات، تصمیم به ترک آن شهر گرفت. به او گفتند: صبر کن تا سحر این شهر را نیز ببینی. وقتی در سحرگاه دید جوانان بسیاری مشغول نماز شب و مناجات هستند، گفت: اینجا میشود ماند. زیرا مطهرات شبانه، تدارککنندهی آلودگیهای فردی هستند و باید قدر این نعمت عظیم نماز را بیش از پیش بدانیم و با حضور قلب و رعایت شرایط، آن را به عنوان مطهر اصلی خود قرار دهیم. همچنین از دیگر مطهرات فردی مانند استغفار صادق، انفاق پنهان، صدقه، صلهی رحم، احسان به دیگران و به ویژه گریه و اشک بر مصائب سیدالشهدا علیه السلام غافل نباشیم. همانطور که امام رضا علیهالسلام فرمودند: هر که بر حسین علیهالسلام بگرید، اگر چه به اندازهی بال مگسی، خداوند گناهش را میآمرزد. باید همّت کنیم و محافل دینی و الهی را رونق بخشیم. در تقویت مساجد، هیئتها، مراکز فرهنگی و هر مجلسی که نام خدا و خاندان پیامبر اکرم صلی الله در آن برده میشود، بکوشیم. اینها پادزهرهای اجتماعی در برابر توطئههای شیطانی برای به فساد کشاندن فضای عمومی جامعه هستند. هرچه این محافل پررونقتر، باکیفیتتر و مستمرتر باشند، جامعه در امانتر و پایدارتر خواهد ماند. همین که دشمنان دین و ایمان، با تمام قوا و امکانات خود در میدان هستند و علیه این جامعه میتازند، خود نشانهی بزرگی است. نشان میدهد که این جامعه زنده است، حرکت میکند و دارد به مقاصد بلندی میرسد که شیطان را به وحشت انداخته است. خداوند جامعهی بیحرکت و بیخاصیت را با این همه هزینه و تهاجم نمیآزماید. پس این هجمهها را نشانهی رشد، قدرت و عظمت آیندهی این امت بدانیم و با توکل بر خدا و توسل به اهل بیت علیهمالسلام، هم در بعد فردی و هم در بعد اجتماعی، از این مطهرات الهی نهایت استفاده را ببریم.
تاکنون نظری ثبت نشده است