سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین محسن قنبریان با موضوع «ایده محتوا کنش»، سال 1404
1. راهبرد: وحدتبخشی به دوگانهٔ «دشمن خارجی» و «معیشت داخلی»
الف) تشخیص صحنه: خطر دوقطبیسازی
فضای کنونیِ جامعه با دوگانهای مواجه است که در صورتِ عدمِ مدیریت صحیح، به شکستِ انسجام ملّی میانجامد. شرایطِ بیرونی همچنان تهدیدآمیز است و امکانِ احیای فتنهها به أشکالِ گوناگون وجود دارد. در داخل نیز، مردم با اعتراضات و مطالباتی مواجه هستند که پس از اغتشاشاتِ اخیر، همچنان پابرجا است. این وضعیت دوروایتِ غالب را شکل داده است:
• روایت رسمی: این روایت، با استناد به اسنادِ متقن، بر تهدیدات و توطئههای «دشمن خارجی» تمرکز دارد. در این نگاه، مشکلاتِ داخلی و معیشتیِ مردم، مسئلهای درجۀ دوّم و ذیلِ تهدیدِ اصلی تعریف میشود.
• روایت میدانی (کف جامعه): این روایت که در رسانههای خُرد بازنشر مییابد، بر مشکلات و نیازهای عینی و روزمرهٔ مردم (مانند گرانی) تمرکز دارد. در این نگاه، تهدیدِ دشمنِ خارجی انکار نمیشود، اما اولویتِ اصلی نیست و در برابرِ مسائلِ معیشتی رنگ میبازد.
پرداختن به یکی از این دوروایت و غفلت از دیگری، ناخواسته به شکلگیریِ دوقطبیهای خطرناکی همچون «حکومت-مردم» یا «مقاومت-معیشت» منجر میشود که هردو نادرست و آسیبزا هستند.
ب) ایدهٔ راهبردی: وحدت در گفتمانِ دشمنی با «آمریکا» و «اسلام آمریکایی»
یک راهبردِ مؤثّر باید بتواند تمامیِ این ابعاد (تهدیدِ خارجی، نیازِ داخلی، ظرفیتها و نقایص) را در یک گفتمانِ منسجم پوشش دهد، نه آنکه با سنجاقکردنِ موضوعات به یکدیگر، بهشکلی ظاهری به آنها بپردازد. راهبردِ پیشنهادی، برگرفته از «مکتب امام خمینی»، گفتمانِ «دشمنی و مقاومت در برابر آمریکا و اسلام آمریکایی» است. این گفتمان یک کلِّ یکپارچه است، نه دومسئلهٔ جداگانه. در این نگاه:
• ریشهٔ مشکلات یکی است: ریشهٔ مشکلاتِ معیشتی و داخلیِ مردم، صرفاً سوءِمدیریت نیست، بلکه همان استکبارِ جهانی و بهطورِ مشخّص، «اسلام آمریکایی» است.
• اسلام آمریکایی چیست؟ این همان «اسلام سرمایهداری»، «اسلام مستکبرین» و «اسلام زالوصفتان» است که در تقابل با اسلامِ پابرهنگان و مستضعفین قرار دارد و مسبّبِ اصلیِ مشکلات اقتصادیِ مردم است.
ج) پاسخ به یک اشکال: حفظ انسجام ملّی
ممکن است این ایراد مطرح شود که در شرایطِ نیازمند به اتّحاد، طرحِ مفهومِ «اسلام آمریکایی» موجبِ تفرقهٔ داخلی میشود، زیرا مصادیقِ آن ممکن است شهروندان یا حتّی مسئولانِ نظام باشند. پاسخ آن است که هدف، برچسبزنی و درگیریِ شخصی نیست. راهبردِ صحیح، تکمیلِ رویکردِ امام (ره) است:
• تمرکز بر دشمنِ اصلی: دشمنی باید صریحاً متوجّهِ شیطانِ بزرگ، یعنی آمریکا و اسرائیل باشد.
• تمرکز بر «مَقال» نه «مَن قال»: در داخل، بهجای درگیری با افراد و اشخاص، باید با «سیاستها»، «روشها» و «تحلیلها»یی مقابله کرد که راه را برای نفوذِ تفکّرِ آمریکایی (سرمایهداری) هموار میکنند. هدف، جلوگیری از مقبولیتیافتنِ این سیاستها در جامعه است.
1. راهبرد: وحدتبخشی به دوگانهٔ «دشمن خارجی» و «معیشت داخلی»
الف) تشخیص صحنه: خطر دوقطبیسازی
فضای کنونیِ جامعه با دوگانهای مواجه است که در صورتِ عدمِ مدیریت صحیح، به شکستِ انسجام ملّی میانجامد. شرایطِ بیرونی همچنان تهدیدآمیز است و امکانِ احیای فتنهها به أشکالِ گوناگون وجود دارد. در داخل نیز، مردم با اعتراضات و مطالباتی مواجه هستند که پس از اغتشاشاتِ اخیر، همچنان پابرجا است. این وضعیت دوروایتِ غالب را شکل داده است:
• روایت رسمی: این روایت، با استناد به اسنادِ متقن، بر تهدیدات و توطئههای «دشمن خارجی» تمرکز دارد. در این نگاه، مشکلاتِ داخلی و معیشتیِ مردم، مسئلهای درجۀ دوّم و ذیلِ تهدیدِ اصلی تعریف میشود.
• روایت میدانی (کف جامعه): این روایت که در رسانههای خُرد بازنشر مییابد، بر مشکلات و نیازهای عینی و روزمرهٔ مردم (مانند گرانی) تمرکز دارد. در این نگاه، تهدیدِ دشمنِ خارجی انکار نمیشود، اما اولویتِ اصلی نیست و در برابرِ مسائلِ معیشتی رنگ میبازد.
پرداختن به یکی از این دوروایت و غفلت از دیگری، ناخواسته به شکلگیریِ دوقطبیهای خطرناکی همچون «حکومت-مردم» یا «مقاومت-معیشت» منجر میشود که هردو نادرست و آسیبزا هستند.
ب) ایدهٔ راهبردی: وحدت در گفتمانِ دشمنی با «آمریکا» و «اسلام آمریکایی»
یک راهبردِ مؤثّر باید بتواند تمامیِ این ابعاد (تهدیدِ خارجی، نیازِ داخلی، ظرفیتها و نقایص) را در یک گفتمانِ منسجم پوشش دهد، نه آنکه با سنجاقکردنِ موضوعات به یکدیگر، بهشکلی ظاهری به آنها بپردازد. راهبردِ پیشنهادی، برگرفته از «مکتب امام خمینی»، گفتمانِ «دشمنی و مقاومت در برابر آمریکا و اسلام آمریکایی» است. این گفتمان یک کلِّ یکپارچه است، نه دومسئلهٔ جداگانه. در این نگاه:
• ریشهٔ مشکلات یکی است: ریشهٔ مشکلاتِ معیشتی و داخلیِ مردم، صرفاً سوءِمدیریت نیست، بلکه همان استکبارِ جهانی و بهطورِ مشخّص، «اسلام آمریکایی» است.
• اسلام آمریکایی چیست؟ این همان «اسلام سرمایهداری»، «اسلام مستکبرین» و «اسلام زالوصفتان» است که در تقابل با اسلامِ پابرهنگان و مستضعفین قرار دارد و مسبّبِ اصلیِ مشکلات اقتصادیِ مردم است.
ج) پاسخ به یک اشکال: حفظ انسجام ملّی
ممکن است این ایراد مطرح شود که در شرایطِ نیازمند به اتّحاد، طرحِ مفهومِ «اسلام آمریکایی» موجبِ تفرقهٔ داخلی میشود، زیرا مصادیقِ آن ممکن است شهروندان یا حتّی مسئولانِ نظام باشند. پاسخ آن است که هدف، برچسبزنی و درگیریِ شخصی نیست. راهبردِ صحیح، تکمیلِ رویکردِ امام (ره) است:
• تمرکز بر دشمنِ اصلی: دشمنی باید صریحاً متوجّهِ شیطانِ بزرگ، یعنی آمریکا و اسرائیل باشد.
• تمرکز بر «مَقال» نه «مَن قال»: در داخل، بهجای درگیری با افراد و اشخاص، باید با «سیاستها»، «روشها» و «تحلیلها»یی مقابله کرد که راه را برای نفوذِ تفکّرِ آمریکایی (سرمایهداری) هموار میکنند. هدف، جلوگیری از مقبولیتیافتنِ این سیاستها در جامعه است.


تاکنون نظری ثبت نشده است