- 68
- 1000
- 1000
- 1000
مکتب اخلاقی امام حسین علیهالسلام
سخنرانی حجت الاسلام سید جعفر علم الهدی با موضوع"مکتب اخلاقی امام حسین علیهالسلام"، سال 1405
درباره شجاعت، شهامت، مردانگی و مروت ابی عبدالله علیه السلام در دفاع از دین و مبارزه با دشمنان بسیار سخن گفته شده، اما نکته مهم این است که امام حسین علیهالسلام امام هدایت و واسطه رحمت خدا به سوی خلق است. اباعبدالله سفینه نجات است. امام صادق علیهالسلام از قول امیرالمؤمنین نقل میکنند که به امام حسین فرمودند: «یا أبا عبدالله، أنت اسوةٌ لمن تقدّم»؛ یعنی تو از ابتدا برای مردم اسوه و الگو بودی؛ روش، رفتار، بیان، قیام، قعود، فریاد و سکوت تو همه مایه هدایت بوده است. همچنین خود امام حسین (علیهالسلام) فرمودند: «لکم فیّ أسوةٌ»؛ در وجود من برای شما الگوی هدایت است. اگر به امام حسین اقتدا کنیم، باید از بیاناتشان بهره بگیریم، یاد بگیریم و به کار ببندیم؛ آنگاه میتوانیم بگوییم حسینی شده ایم و شاگرد مکتب ابی عبدالله هستیم. شخصی خدمت امام حسین (علیهالسلام) آمد و سؤال کرد: «یابن رسول الله، من الفضل؟»؛ فضیلت و ارزش شخصیت انسان به چیست؟ امام فرمودند: «مِلْکُ اللِّسَانِ وَ بَذْلُ الْإِحْسَانِ». یعنی دو نکته:
نکته اول: ملک اللسان (مالکیت و مدیریت زبان)
انسان باید مالک زبان خود باشد؛ یعنی هر وقت خودش خواست سخن بگوید و هر وقت خواست سکوت کند. امام باقر (علیهالسلام) فرمودند: «إِنَّ هَذَا اللِّسَانَ مِفْتَاحُ کُلِّ خَیْرٍ وَ شَرٍّ»؛ این زبان، کلید هر خیر و شری است. شما با همین زبان، لا اله الا الله میگویید و ایمان میآورید، اما اگر زبان به غلط برگردد، ممکن است کفر بگویید و مرتد شوید. زبان آنقدر مؤثر است که روز قیامت که مقدار آن پنجاه هزار سال طول میکشد، جایگاه زبان هزار سال از آن است، چون یک حرف بیجا، یک ناسزا یا یک شهادت باطل، عواقب سنگینی در دنیا و آخرت دارد. امروزه با گسترش رسانه ها، تأثیر زبان چندین برابر شده است؛ یک حرف دروغ، یک کلیپ فاسد یا یک غیبت میتواند جامعه ای را منحرف کند و حتی به دشمن جرئت تعرض بدهد.
در روایت داریم که روز قیامت، زبان سخن چینان و غیبت کنندگان از دهانشان بیرون می افتد و روی زمین کشیده میشود و در پاهایشان میپیچد و همه میپرسند چرا زبانش اینگونه شده؟ پاسخ میدهند به خاطر زباندرازی و حرفهای بیجا. مگر نه اینکه اباعبدالله (علیهالسلام) اینچنین مظلومانه به شهادت رسید؟ چون زبان بد، حسین را «خارجی» معرفی کرد و مردم را گول زد. پس مواظب باشیم که یک حرف یا یک کلیپ ساده، ما را اسیر خود نکند. تا کلام از دهان خارج نشده، اختیار داریم؛ اما پس از خروج، باید جوابگوی آن باشیم. مرحوم آیتالله حسنزاده آملی نقل کردند که در خواب دیدند نخ و سوزن آوردند تا لبهایشان را بدوزند و ترسیدند؛ بعد فهمیدند که روز قبل زیاد سخن گفتهاند. اگر از ده حرف، نه تا را نگوییم و سکوت کنیم و یکی را بگوییم، آن یکی هم باید حق و خداپسند باشد تا قلب سیدالشهدا از ما خشنود شود. امروز جهاد تبیین، وظیفهای واجب و فوری است؛ باید با زبان، جوانان را آگاه کنیم که دشمن را بشناسند و فریب نخورند.
نکته دوم: بذل احسان (بخشش و نیکوکاری)
وجود انسان باید مانند معدن خیر و برکت باشد؛ بهگونهای که همه از نیکی و خیرخواهی او بهرهمند شوند. فقرا در مال ما سهم داشته باشند، مستمندان به ما امید ببندند و گرفتاران برای رفع مشکلشان به ما مراجعه کنند. امام حسین (علیهالسلام) فرمودند: «إِنْ حُوَیجَ النَّاسِ إِلَیْکُمْ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عَلَیْکُمْ»؛ نیاز مردم به شما، نعمتی از سوی خداست. اگر کسی از تو کمک خواست، نباید با ملالت و خشکی برخورد کنی، بلکه باید استقبال کنی و اگر توان مالی نداشتی، با زبان خوش یا وساطت کمک کنی. اگر با نیازمندان بدرفتاری کنی، خدا این نعمت را از تو میگیرد و فردا خودت گرفتار میشوی.
امام حسین (علیهالسلام) فرمودند: «مَنْ جَادَ سَادَ»؛ کسی که گذشت و کرم کند، به سیادت و آگاهی میرسد و «مَنْ بَخِلَ رَذِلَ»؛ کسی که بخل بورزد و خیرش به دیگران نرسد، به پستی و فرومایگی میافتد. این مکتب حسین است.
درباره شجاعت، شهامت، مردانگی و مروت ابی عبدالله علیه السلام در دفاع از دین و مبارزه با دشمنان بسیار سخن گفته شده، اما نکته مهم این است که امام حسین علیهالسلام امام هدایت و واسطه رحمت خدا به سوی خلق است. اباعبدالله سفینه نجات است. امام صادق علیهالسلام از قول امیرالمؤمنین نقل میکنند که به امام حسین فرمودند: «یا أبا عبدالله، أنت اسوةٌ لمن تقدّم»؛ یعنی تو از ابتدا برای مردم اسوه و الگو بودی؛ روش، رفتار، بیان، قیام، قعود، فریاد و سکوت تو همه مایه هدایت بوده است. همچنین خود امام حسین (علیهالسلام) فرمودند: «لکم فیّ أسوةٌ»؛ در وجود من برای شما الگوی هدایت است. اگر به امام حسین اقتدا کنیم، باید از بیاناتشان بهره بگیریم، یاد بگیریم و به کار ببندیم؛ آنگاه میتوانیم بگوییم حسینی شده ایم و شاگرد مکتب ابی عبدالله هستیم. شخصی خدمت امام حسین (علیهالسلام) آمد و سؤال کرد: «یابن رسول الله، من الفضل؟»؛ فضیلت و ارزش شخصیت انسان به چیست؟ امام فرمودند: «مِلْکُ اللِّسَانِ وَ بَذْلُ الْإِحْسَانِ». یعنی دو نکته:
نکته اول: ملک اللسان (مالکیت و مدیریت زبان)
انسان باید مالک زبان خود باشد؛ یعنی هر وقت خودش خواست سخن بگوید و هر وقت خواست سکوت کند. امام باقر (علیهالسلام) فرمودند: «إِنَّ هَذَا اللِّسَانَ مِفْتَاحُ کُلِّ خَیْرٍ وَ شَرٍّ»؛ این زبان، کلید هر خیر و شری است. شما با همین زبان، لا اله الا الله میگویید و ایمان میآورید، اما اگر زبان به غلط برگردد، ممکن است کفر بگویید و مرتد شوید. زبان آنقدر مؤثر است که روز قیامت که مقدار آن پنجاه هزار سال طول میکشد، جایگاه زبان هزار سال از آن است، چون یک حرف بیجا، یک ناسزا یا یک شهادت باطل، عواقب سنگینی در دنیا و آخرت دارد. امروزه با گسترش رسانه ها، تأثیر زبان چندین برابر شده است؛ یک حرف دروغ، یک کلیپ فاسد یا یک غیبت میتواند جامعه ای را منحرف کند و حتی به دشمن جرئت تعرض بدهد.
در روایت داریم که روز قیامت، زبان سخن چینان و غیبت کنندگان از دهانشان بیرون می افتد و روی زمین کشیده میشود و در پاهایشان میپیچد و همه میپرسند چرا زبانش اینگونه شده؟ پاسخ میدهند به خاطر زباندرازی و حرفهای بیجا. مگر نه اینکه اباعبدالله (علیهالسلام) اینچنین مظلومانه به شهادت رسید؟ چون زبان بد، حسین را «خارجی» معرفی کرد و مردم را گول زد. پس مواظب باشیم که یک حرف یا یک کلیپ ساده، ما را اسیر خود نکند. تا کلام از دهان خارج نشده، اختیار داریم؛ اما پس از خروج، باید جوابگوی آن باشیم. مرحوم آیتالله حسنزاده آملی نقل کردند که در خواب دیدند نخ و سوزن آوردند تا لبهایشان را بدوزند و ترسیدند؛ بعد فهمیدند که روز قبل زیاد سخن گفتهاند. اگر از ده حرف، نه تا را نگوییم و سکوت کنیم و یکی را بگوییم، آن یکی هم باید حق و خداپسند باشد تا قلب سیدالشهدا از ما خشنود شود. امروز جهاد تبیین، وظیفهای واجب و فوری است؛ باید با زبان، جوانان را آگاه کنیم که دشمن را بشناسند و فریب نخورند.
نکته دوم: بذل احسان (بخشش و نیکوکاری)
وجود انسان باید مانند معدن خیر و برکت باشد؛ بهگونهای که همه از نیکی و خیرخواهی او بهرهمند شوند. فقرا در مال ما سهم داشته باشند، مستمندان به ما امید ببندند و گرفتاران برای رفع مشکلشان به ما مراجعه کنند. امام حسین (علیهالسلام) فرمودند: «إِنْ حُوَیجَ النَّاسِ إِلَیْکُمْ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عَلَیْکُمْ»؛ نیاز مردم به شما، نعمتی از سوی خداست. اگر کسی از تو کمک خواست، نباید با ملالت و خشکی برخورد کنی، بلکه باید استقبال کنی و اگر توان مالی نداشتی، با زبان خوش یا وساطت کمک کنی. اگر با نیازمندان بدرفتاری کنی، خدا این نعمت را از تو میگیرد و فردا خودت گرفتار میشوی.
امام حسین (علیهالسلام) فرمودند: «مَنْ جَادَ سَادَ»؛ کسی که گذشت و کرم کند، به سیادت و آگاهی میرسد و «مَنْ بَخِلَ رَذِلَ»؛ کسی که بخل بورزد و خیرش به دیگران نرسد، به پستی و فرومایگی میافتد. این مکتب حسین است.
تاکنون نظری ثبت نشده است