سخنرانی حجت الاسلام اسماعیل مقری با موضوع "قرآن محوری در شخصیت رهبری"، سال 1405
این شب و روزها، کشور ما شاهد دو نکتهٔ بسیار مهم است؛ یکی اشک و آه و سوز و داغی که از رفتن رهبر عزیزمان داریم و در مراسم وداع ایشان شاهد آن بودیم و هستیم. نکتهٔ دوم، عظمت حضور مردم و شکوه ایستادگی و بدرقهٔ کمنظیر و شاید بینظیری است که مردم ایران از رهبر عزیز انقلاب و خانوادهٔ شهیدشان دارند. همهٔ محافل و مجالس این روزها دربارهٔ مقام معظم رهبری صحبت میکنند و حق هم همین است. بنده هم در این فرصت، میخواهم به ویژگی هایی از شخصیت ایشان اشاره کنم.
واقع قضیه این است که ایشان نه تنها فقط رهبر سیاسی کشور بودند؛ برای مردم ما، و شاید برای خیلی از مردم کشورهای دیگر، ایشان یک رهبر معنوی، رهبر تربیتی، معرفتی، اخلاقی، عرفانی و سلوکی بودند. ایشان در ابعاد مختلف، جامعه را جلو بردند، رهبری کردند و پیشوایی داشتند. دلیلش هم همین صحنه های شکوهمندی است که امروز میبینید. مقام معظم رهبری نیاز به تعریف ندارند؛ مردم ایران و دیگر کشورها در طول دوران رهبری، با ویژگیهای ایشان آشنا شدند، آنها را دیدند، لمس کردند و با همهٔ وجود درک کردند. اگر غیر از این بود، این عشق و ارادت نبود. این عشقی که مردم به ایشان دارند، به خاطر سخنرانیهای امثال بنده و تعریفهای ما نیست؛ بلکه شما رهبری، معنویت، اخلاص، نصحیت، خیرخواهی و دلسوزی ایشان را برای اسلام، کشور، نظام و ملت در عمل دیدید و باور کردید. به همین دلیل هم این شور و نشور معنوی و معرفتی را در مردم مان میبینیم. مقام معظم رهبری از جهات مختلف، یک نابغهٔ کم نظیر و شاید در بعضی ویژگیها بی نظیر بودند. اما در میان این ویژگیهای فراوان، یکی از ابعاد برجستهٔ شخصیت ایشان، بعد علمی است. ایشان یک شخصیت علمی به حساب می آیند و جزو مفاخر علمی کشور و حوزه های علمیهٔ ما هستند. ایشان پرورشیافتهٔ حوزهٔ علمیه، درسخوانده، استاد حوزه و یک مرجع تقلید برخاسته از حوزه است. شاید علمای بزرگی داشتیم، اما عالمی با این همه علم در موضوعات مختلف، کمتر داشته ایم؛ کسی که مسائل سیاسی، بین المللی و جهانی را به خوبی آنچه در حوزه خوانده، بداند. یکی از ویژگیهای علمی ایشان، دانش ایشان در حوزهٔ قرآن مجید است. من سفارشم به شما زائرین محترم این است که کتابهای ایشان را، خصوصاً در موضوع قرآن و تفسیرهایی که دارند، بخوانید. ایشان به معنای واقعی کلمه، یک دانشمند و عالم نوآور در حوزهٔ تفسیر و برداشت از قرآن هستند؛ نه اینکه فقط از چند کتاب مطلب جمع کنند، بلکه ابداع کردند، نوآوری کردند و تولید علم کردهاند. ایشان روی آیاتی دقت کردند که شاید کمتر روی آنها کار شده بود؛ و مهمتر اینکه، این آیات را به صحنهٔ جامعه آوردند و جامعه را با آنها پرورش دادند و تربیت کردند. چون ایشان از دوران جوانی و حتی نوجوانی، یک خط مشی سیاسی داشتند و از سال 42 که قیام امام شروع شد، رسماً وارد مبارزات سیاسی شدند و بعد زندان و تبعید و مشکلات را تجربه کردند، با این رویکرد سراغ آیاتی از قرآن رفتند که ما کمتر رفته بودیم؛ آیات جهادی، آیات سیاسی، آیات حکومتی قرآن. ایشان معتقد بودند که اصلاً اسلام قابل پیاده شدن نیست، مگر با حکومت؛ حتی فقه اسلام، از طهارت تا دیات و حدود، فقهی سیاسی است. حج را مثال میزنند که اگر حفظ اسلام به تعطیلی حج بستگی داشته باشد، حاکم مسلمین میتواند حکم حکومتی بدهد و حج را تعطیل کند. این ردپای حکومت است. ایشان با این رویکرد، قرآن را باز کردند. همان سال 53 که سخنرانی معروف ایشان در ماه رمضان در مشهد بود، یک ماه دربارهٔ مبانی حکومت اسلامی صحبت کردند که بعدها کتاب شد. انقلابیها و کسانی که اسلام سیاسی را میخواهند بشناسند، نوآوری های ایشان در قرآن فوق العاده قابل استفاده است. در طول این سی و خردهای سال رهبری، بارها و بارها آیات شریفه را خواندند؛ آیاتی که شاید در ذهنها نبود، اما ایشان آیات را به روز کردند، به صحنه آوردند و مردم را با همان آیات تربیت کردند. مثل آیه ای که وقتی بنی اسرائیل به دریا رسیدند و فرعون تعقیبشان کرد، حضرت موسی فرمود: «إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ»؛ ما صد بار این آیه را خوانده بودیم، اما ایشان این آیه را به صحنه آورد و دهها بار به مردم آموخت که خدا با ماست، حتی در سختترین شرایط، وقتی فکر میکنیم هیچ راهی نیست. یا در جنگ احزاب، وقتی مسلمانان ده هزار نفر سپاه ابوسفیان را دیدند، گفتند: «هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ»؛ این وعدهٔ الهی است و ما از آمدن دشمن تعجب نمیکنیم. یا وقتی به مسلمانان گفتند مردم علیه شما جمع شده اند و میترسیدند، گفتند: «حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ». مقام معظم رهبری این آیات را برای ما ترجمه و تفسیر کردند، بر اساس آنها تربیتمان کردند و روحیه دادند. همین مردم با همین آیات، مفاهیم و معارف قرآنی رشد کردند و توکل و وثوق به خدا را آموختند. ایشان در حوزهٔ قرآن، خودشان یک قاری تمام عیار بودند. از نوجوانی با قرائتها و مقامات قرائت قرآن آشنا بودند و به قاریان تذکر میدادند که چطور تلاوت کنند. ثانیاً، کار بزرگی که ایشان در این مملکت کردند، این بود که وقتی جوان بودند در مشهد، فقط یک جلسهٔ قرآن در کل شهر بود، اما امروز هزاران جلسه و هزاران قاری و حافظ داریم که دنیا را متعجب کرده است. خود عربها میگویند ما عرب هستیم ولی ایرانیها با اینکه فارسی زبانند، در مسابقات بینالمللی مدال می آورند. ایشان در این سی چهل سال، با فرمایشی مثل «ده میلیون حافظ قرآن» باید داشته باشیم، با دعوت از قاریان به حسینیه در ماه رمضان، با تذکر و راهکار دادن، این حرکت عظیم را ایجاد کردند. خود ایشان یک شخصیت مأنوس با قرآن بودند. سفارش میکردند که هیچ وقت شب بدون خواندن قرآن نخوابید، حداقل یک صفحه بخوانید. خودشان هم شبانهروز با تدبر و تفکر، قرآن تلاوت میکردند. حضرت رضا (علیهالسلام) فرمودند من هر سه روز یک بار قرآن را ختم میکنم، یعنی روزی ده جزء، اما بیشتر نمیخوانم چون به هر آیه ای که میرسم درباره اش می اندیشم. این همان چیزی است که رهبر ما هم بارها فرمودند که اگر میخواهیم از قرآن بهره ببریم، باید با معانی و نکات آن آشنا باشیم. این خودش یک دستور قرآنی است. یکی از بزرگترین وظایف پیامبر، تلاوت قرآن در شب بود؛ «یَا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّیْلَ... وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا». تلاوت با ترتیل، یعنی با تفکر و طمانینه. همانطور که حضرت رضا فرمودند، چون میاندیشم، نمیتوانم زودتر از سه روز ختم کنم. قرآن میفرماید تلاوت شب، تأثیر عمیقی در جان میگذارد، مثل باران نرمی که تا اعماق زمین نفوذ میکند. امیرالمومنین در خطبه متقین می فرماید اهل تقوا شب برمی خیزند، قرآن را با حزن تلاوت میکنند و دلشان محزون می شود. این حزن، حزن شیطانی نیست که برای عقب ماندن از دنیاست؛ این حزن الهی است که انسان را به امامت، رهبری و شهادت میرساند. این حزنی است که انسان احساس غربت در دنیا میکند. همین است که مقام معظم رهبری با آن همه مقام، زندگی سادهای داشتند. بچه هایشان میگفتند آقا اجازه دهید اجاق گاز را عوض کنیم، فرمودند بروید از مادرتان بپرسید و وقتی ایشان هم موافقت کردند، گفتند مادر ما از پدرمان چیزتر است. این هم از برکت انس با قرآن است که امیرالمومنین فرمود: «عَظُمَ الْخَالِقُ فِی أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِی أَعْیُنِهِمْ»؛ چون خدا در دلشان بزرگ است، دنیا در چشمشان کوچک میشود. امام خمینی هم همین طور بودند؛ در هواپیما هنگام بازگشت از فرانسه، جایی برای نماز شب خواستند و در طبقهٔ بالا اقامه کردند. مقام معظم رهبری علاوه بر اینکه قاری، مفسر، معلم و مروج قرآن بودند، خودشان یک «عبد صالح» و شخصیتی مأنوس با قرآن بودند.ایشان به واقع اهل عبادت و بندگی بودند. امیرالمومنین فرمود قرآن را میخوانند و دوای دردهایشان را از لابهلای آن بیرون می آورند. درد، فقط درد دندان و معده نیست؛ دردهای امروز بشر، این نوع حکومت، مدیریت، حقوق بشر و تعاملات ظالمانه ای است که صهیونیستها و آمریکاییها ایجاد کرده اند. مقام معظم رهبری دوای این دردها را از قرآن درآورد و به بشریت عرضه کرد. از همین رو، جوانان کشورهای عربی و حتی غربی به ایشان عشق می ورزند، چون از دل مردم دنیا که در این دردها گرفتارند، سخن گفت.
این شب و روزها، کشور ما شاهد دو نکتهٔ بسیار مهم است؛ یکی اشک و آه و سوز و داغی که از رفتن رهبر عزیزمان داریم و در مراسم وداع ایشان شاهد آن بودیم و هستیم. نکتهٔ دوم، عظمت حضور مردم و شکوه ایستادگی و بدرقهٔ کمنظیر و شاید بینظیری است که مردم ایران از رهبر عزیز انقلاب و خانوادهٔ شهیدشان دارند. همهٔ محافل و مجالس این روزها دربارهٔ مقام معظم رهبری صحبت میکنند و حق هم همین است. بنده هم در این فرصت، میخواهم به ویژگی هایی از شخصیت ایشان اشاره کنم.
واقع قضیه این است که ایشان نه تنها فقط رهبر سیاسی کشور بودند؛ برای مردم ما، و شاید برای خیلی از مردم کشورهای دیگر، ایشان یک رهبر معنوی، رهبر تربیتی، معرفتی، اخلاقی، عرفانی و سلوکی بودند. ایشان در ابعاد مختلف، جامعه را جلو بردند، رهبری کردند و پیشوایی داشتند. دلیلش هم همین صحنه های شکوهمندی است که امروز میبینید. مقام معظم رهبری نیاز به تعریف ندارند؛ مردم ایران و دیگر کشورها در طول دوران رهبری، با ویژگیهای ایشان آشنا شدند، آنها را دیدند، لمس کردند و با همهٔ وجود درک کردند. اگر غیر از این بود، این عشق و ارادت نبود. این عشقی که مردم به ایشان دارند، به خاطر سخنرانیهای امثال بنده و تعریفهای ما نیست؛ بلکه شما رهبری، معنویت، اخلاص، نصحیت، خیرخواهی و دلسوزی ایشان را برای اسلام، کشور، نظام و ملت در عمل دیدید و باور کردید. به همین دلیل هم این شور و نشور معنوی و معرفتی را در مردم مان میبینیم. مقام معظم رهبری از جهات مختلف، یک نابغهٔ کم نظیر و شاید در بعضی ویژگیها بی نظیر بودند. اما در میان این ویژگیهای فراوان، یکی از ابعاد برجستهٔ شخصیت ایشان، بعد علمی است. ایشان یک شخصیت علمی به حساب می آیند و جزو مفاخر علمی کشور و حوزه های علمیهٔ ما هستند. ایشان پرورشیافتهٔ حوزهٔ علمیه، درسخوانده، استاد حوزه و یک مرجع تقلید برخاسته از حوزه است. شاید علمای بزرگی داشتیم، اما عالمی با این همه علم در موضوعات مختلف، کمتر داشته ایم؛ کسی که مسائل سیاسی، بین المللی و جهانی را به خوبی آنچه در حوزه خوانده، بداند. یکی از ویژگیهای علمی ایشان، دانش ایشان در حوزهٔ قرآن مجید است. من سفارشم به شما زائرین محترم این است که کتابهای ایشان را، خصوصاً در موضوع قرآن و تفسیرهایی که دارند، بخوانید. ایشان به معنای واقعی کلمه، یک دانشمند و عالم نوآور در حوزهٔ تفسیر و برداشت از قرآن هستند؛ نه اینکه فقط از چند کتاب مطلب جمع کنند، بلکه ابداع کردند، نوآوری کردند و تولید علم کردهاند. ایشان روی آیاتی دقت کردند که شاید کمتر روی آنها کار شده بود؛ و مهمتر اینکه، این آیات را به صحنهٔ جامعه آوردند و جامعه را با آنها پرورش دادند و تربیت کردند. چون ایشان از دوران جوانی و حتی نوجوانی، یک خط مشی سیاسی داشتند و از سال 42 که قیام امام شروع شد، رسماً وارد مبارزات سیاسی شدند و بعد زندان و تبعید و مشکلات را تجربه کردند، با این رویکرد سراغ آیاتی از قرآن رفتند که ما کمتر رفته بودیم؛ آیات جهادی، آیات سیاسی، آیات حکومتی قرآن. ایشان معتقد بودند که اصلاً اسلام قابل پیاده شدن نیست، مگر با حکومت؛ حتی فقه اسلام، از طهارت تا دیات و حدود، فقهی سیاسی است. حج را مثال میزنند که اگر حفظ اسلام به تعطیلی حج بستگی داشته باشد، حاکم مسلمین میتواند حکم حکومتی بدهد و حج را تعطیل کند. این ردپای حکومت است. ایشان با این رویکرد، قرآن را باز کردند. همان سال 53 که سخنرانی معروف ایشان در ماه رمضان در مشهد بود، یک ماه دربارهٔ مبانی حکومت اسلامی صحبت کردند که بعدها کتاب شد. انقلابیها و کسانی که اسلام سیاسی را میخواهند بشناسند، نوآوری های ایشان در قرآن فوق العاده قابل استفاده است. در طول این سی و خردهای سال رهبری، بارها و بارها آیات شریفه را خواندند؛ آیاتی که شاید در ذهنها نبود، اما ایشان آیات را به روز کردند، به صحنه آوردند و مردم را با همان آیات تربیت کردند. مثل آیه ای که وقتی بنی اسرائیل به دریا رسیدند و فرعون تعقیبشان کرد، حضرت موسی فرمود: «إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ»؛ ما صد بار این آیه را خوانده بودیم، اما ایشان این آیه را به صحنه آورد و دهها بار به مردم آموخت که خدا با ماست، حتی در سختترین شرایط، وقتی فکر میکنیم هیچ راهی نیست. یا در جنگ احزاب، وقتی مسلمانان ده هزار نفر سپاه ابوسفیان را دیدند، گفتند: «هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ»؛ این وعدهٔ الهی است و ما از آمدن دشمن تعجب نمیکنیم. یا وقتی به مسلمانان گفتند مردم علیه شما جمع شده اند و میترسیدند، گفتند: «حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ». مقام معظم رهبری این آیات را برای ما ترجمه و تفسیر کردند، بر اساس آنها تربیتمان کردند و روحیه دادند. همین مردم با همین آیات، مفاهیم و معارف قرآنی رشد کردند و توکل و وثوق به خدا را آموختند. ایشان در حوزهٔ قرآن، خودشان یک قاری تمام عیار بودند. از نوجوانی با قرائتها و مقامات قرائت قرآن آشنا بودند و به قاریان تذکر میدادند که چطور تلاوت کنند. ثانیاً، کار بزرگی که ایشان در این مملکت کردند، این بود که وقتی جوان بودند در مشهد، فقط یک جلسهٔ قرآن در کل شهر بود، اما امروز هزاران جلسه و هزاران قاری و حافظ داریم که دنیا را متعجب کرده است. خود عربها میگویند ما عرب هستیم ولی ایرانیها با اینکه فارسی زبانند، در مسابقات بینالمللی مدال می آورند. ایشان در این سی چهل سال، با فرمایشی مثل «ده میلیون حافظ قرآن» باید داشته باشیم، با دعوت از قاریان به حسینیه در ماه رمضان، با تذکر و راهکار دادن، این حرکت عظیم را ایجاد کردند. خود ایشان یک شخصیت مأنوس با قرآن بودند. سفارش میکردند که هیچ وقت شب بدون خواندن قرآن نخوابید، حداقل یک صفحه بخوانید. خودشان هم شبانهروز با تدبر و تفکر، قرآن تلاوت میکردند. حضرت رضا (علیهالسلام) فرمودند من هر سه روز یک بار قرآن را ختم میکنم، یعنی روزی ده جزء، اما بیشتر نمیخوانم چون به هر آیه ای که میرسم درباره اش می اندیشم. این همان چیزی است که رهبر ما هم بارها فرمودند که اگر میخواهیم از قرآن بهره ببریم، باید با معانی و نکات آن آشنا باشیم. این خودش یک دستور قرآنی است. یکی از بزرگترین وظایف پیامبر، تلاوت قرآن در شب بود؛ «یَا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّیْلَ... وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا». تلاوت با ترتیل، یعنی با تفکر و طمانینه. همانطور که حضرت رضا فرمودند، چون میاندیشم، نمیتوانم زودتر از سه روز ختم کنم. قرآن میفرماید تلاوت شب، تأثیر عمیقی در جان میگذارد، مثل باران نرمی که تا اعماق زمین نفوذ میکند. امیرالمومنین در خطبه متقین می فرماید اهل تقوا شب برمی خیزند، قرآن را با حزن تلاوت میکنند و دلشان محزون می شود. این حزن، حزن شیطانی نیست که برای عقب ماندن از دنیاست؛ این حزن الهی است که انسان را به امامت، رهبری و شهادت میرساند. این حزنی است که انسان احساس غربت در دنیا میکند. همین است که مقام معظم رهبری با آن همه مقام، زندگی سادهای داشتند. بچه هایشان میگفتند آقا اجازه دهید اجاق گاز را عوض کنیم، فرمودند بروید از مادرتان بپرسید و وقتی ایشان هم موافقت کردند، گفتند مادر ما از پدرمان چیزتر است. این هم از برکت انس با قرآن است که امیرالمومنین فرمود: «عَظُمَ الْخَالِقُ فِی أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِی أَعْیُنِهِمْ»؛ چون خدا در دلشان بزرگ است، دنیا در چشمشان کوچک میشود. امام خمینی هم همین طور بودند؛ در هواپیما هنگام بازگشت از فرانسه، جایی برای نماز شب خواستند و در طبقهٔ بالا اقامه کردند. مقام معظم رهبری علاوه بر اینکه قاری، مفسر، معلم و مروج قرآن بودند، خودشان یک «عبد صالح» و شخصیتی مأنوس با قرآن بودند.ایشان به واقع اهل عبادت و بندگی بودند. امیرالمومنین فرمود قرآن را میخوانند و دوای دردهایشان را از لابهلای آن بیرون می آورند. درد، فقط درد دندان و معده نیست؛ دردهای امروز بشر، این نوع حکومت، مدیریت، حقوق بشر و تعاملات ظالمانه ای است که صهیونیستها و آمریکاییها ایجاد کرده اند. مقام معظم رهبری دوای این دردها را از قرآن درآورد و به بشریت عرضه کرد. از همین رو، جوانان کشورهای عربی و حتی غربی به ایشان عشق می ورزند، چون از دل مردم دنیا که در این دردها گرفتارند، سخن گفت.
تاکنون نظری ثبت نشده است