display result search
- 336
- 1000
- 1000
- 1000
نبرد در مرزهای نامرئی، 2
سخنرانی استاد دکتر محمدحسین قربانی زواره با موضوع «نبرد در مرزهای نامرئی»، جلسه دوم: هوشمندی و تدبیر مناسب، سال 1404
چون پرده از راز جنگ برمیگیریم، ناگزیر از آنیم که جنگ را ابزاری دیرین برای تحمیل اراده بازیگری مداخلهگر بدانیم. این نبردها در طول تاریخ بشر جاری بودهاند، ادامه خواهند داشت، و سرنوشت بازیگران را در نظم بینالملل رقم زدهاند. جمهوری اسلامی ایران نیز، با تجربه هشت سال دفاع مقدس، از این قاعده مستثنی نیست.
در تبارشناسی و بررسی نسلهای جنگ، میتوان به سه یا چهار نسل اصلی به نظاره نشست، هرچند که سخن از جنگهای نسل پنجم و ششم نیز جاری است. این نسلها، کلیدواژگانی هستند که سیر تحول منازعات را نشان میدهند:
تبارشناسی نسلهای جنگ و عروج فناوری
1. نسل نخست: این دوران متمرکز بر نیروی نظامی پیادهنظام است و ادوات جنگی آن، سنتی و کهناند؛ میدانی که شمشیر، نیزه و سپر فرمان میرانند و فناوریهای نوین در آن نقشی پررنگ ندارند.
2. نسل دوم: این نسل، چون پلی میان جنگ جهانی اول و دوم، اندک اندک، ظهور فناوریها را در بستر ترابریها و لجستیک نمایان ساخت، هرچند که هنوز مدرن نبودند. جنگ جهانی اول، نمونه بارز این نسل است.
3. نسل سوم: اوج دگرگونی در انقلاب فناوریهای نظامی پدید آمد که پس از جنگ جهانی دوم رخ نمود. در این عصر، نقش پررنگ فناوریها آشکار شد؛ از ترابریهای هوایی غریب آلمانیها و یگانهای زرهی مدرن (چون تانکهای پانزر) تا ناوگانهای دریایی فولادین آمریکایی. سرعت عمل نیروها در هدفزنی و تصرف موقعیتهای اقلیمی با دقتی بسیار بالا دنبال شد. ورود نیروهای ویژه (اسپشیال فورسها) و جایگزینی فناوری در قالبهای گوناگون در بدنه صف و ستاد نیروهای مسلح، از مختصات این دوران بود. نمونههای این انقلاب را در جنگ ویتنام، جنگ خلیج فارس (عراق و کویت) و دفاع مقدس هشت ساله ما میتوان یافت.
4. نسل چهارم: از نگاهی عمیقتر، فاصله میان نسل سوم و جنگهای نسل چهارم که تحت عنوان جنگهای هایبرید (ترکیبی) و شناختی مطرح میشوند، بسیار چشمگیر است.
با ورود فناوریهای نوظهور در اصطلاح سنتی "War" (جنگ)، این مفهوم به "Warfare" (جنگافزاری نوین) متحول شد. این دگرگونی، روندهای علمی، فکری، و سرعت جنگ را در گذاری کوتاه مدت به شکلی شگفتآور دگرگون ساخت. ظهور و بروز ناتو و اتحاد امنیتی دنیای غرب، خود نشاندهنده همین فناوریهای جدید و نوظهور بود که از برتری غرب بر اتحاد جماهیر شوروی در ساخت موشکها، هلیکوپترها و صنایع دورایستا حکایت داشت.
چون پرده از راز جنگ برمیگیریم، ناگزیر از آنیم که جنگ را ابزاری دیرین برای تحمیل اراده بازیگری مداخلهگر بدانیم. این نبردها در طول تاریخ بشر جاری بودهاند، ادامه خواهند داشت، و سرنوشت بازیگران را در نظم بینالملل رقم زدهاند. جمهوری اسلامی ایران نیز، با تجربه هشت سال دفاع مقدس، از این قاعده مستثنی نیست.
در تبارشناسی و بررسی نسلهای جنگ، میتوان به سه یا چهار نسل اصلی به نظاره نشست، هرچند که سخن از جنگهای نسل پنجم و ششم نیز جاری است. این نسلها، کلیدواژگانی هستند که سیر تحول منازعات را نشان میدهند:
تبارشناسی نسلهای جنگ و عروج فناوری
1. نسل نخست: این دوران متمرکز بر نیروی نظامی پیادهنظام است و ادوات جنگی آن، سنتی و کهناند؛ میدانی که شمشیر، نیزه و سپر فرمان میرانند و فناوریهای نوین در آن نقشی پررنگ ندارند.
2. نسل دوم: این نسل، چون پلی میان جنگ جهانی اول و دوم، اندک اندک، ظهور فناوریها را در بستر ترابریها و لجستیک نمایان ساخت، هرچند که هنوز مدرن نبودند. جنگ جهانی اول، نمونه بارز این نسل است.
3. نسل سوم: اوج دگرگونی در انقلاب فناوریهای نظامی پدید آمد که پس از جنگ جهانی دوم رخ نمود. در این عصر، نقش پررنگ فناوریها آشکار شد؛ از ترابریهای هوایی غریب آلمانیها و یگانهای زرهی مدرن (چون تانکهای پانزر) تا ناوگانهای دریایی فولادین آمریکایی. سرعت عمل نیروها در هدفزنی و تصرف موقعیتهای اقلیمی با دقتی بسیار بالا دنبال شد. ورود نیروهای ویژه (اسپشیال فورسها) و جایگزینی فناوری در قالبهای گوناگون در بدنه صف و ستاد نیروهای مسلح، از مختصات این دوران بود. نمونههای این انقلاب را در جنگ ویتنام، جنگ خلیج فارس (عراق و کویت) و دفاع مقدس هشت ساله ما میتوان یافت.
4. نسل چهارم: از نگاهی عمیقتر، فاصله میان نسل سوم و جنگهای نسل چهارم که تحت عنوان جنگهای هایبرید (ترکیبی) و شناختی مطرح میشوند، بسیار چشمگیر است.
با ورود فناوریهای نوظهور در اصطلاح سنتی "War" (جنگ)، این مفهوم به "Warfare" (جنگافزاری نوین) متحول شد. این دگرگونی، روندهای علمی، فکری، و سرعت جنگ را در گذاری کوتاه مدت به شکلی شگفتآور دگرگون ساخت. ظهور و بروز ناتو و اتحاد امنیتی دنیای غرب، خود نشاندهنده همین فناوریهای جدید و نوظهور بود که از برتری غرب بر اتحاد جماهیر شوروی در ساخت موشکها، هلیکوپترها و صنایع دورایستا حکایت داشت.
کاربر مهمان