display result search
- 39
- 1000
- 1000
- 1000
خودشناسی و خداشناسی در مناجات شعبانیه، 2
سخنزانی حجت الاسلام مرتضی دهشت با موضوع "خودشناسی و خداشناسی در مناجات شعبانیه"، جلسه دوم:خداشناسی در معارف دینی، سال 1404
در روایات، از این ماه به عنوان ماه نفحات الهی یاد شده است؛ نسیم های رحمت خدا در این ماه وزیدن گرفته است. تلاش ما باید این باشد که از این لحظات طلایی بهره کافی را ببریم. شما که بحمدلله توفیق حضور در این مکان مقدس را در شب جمعه پیدا کرده اید، این خود نشانه عنایت ویژه الهی است. از همه توصیه هایی که درباره ماه شعبان شده است، اگر نتوانستیم همه اش را انجام دهیم، لااقل به مقداری از آن توفیق پیدا کنیم. در این میان، دو نکته را هرگز فراموش نکنیم: یکی مسئله روزه در ماه شعبان است. امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: از وقتی که شنیدم روزه شعبان مستحب است، هیچ سالی این روزه از من ترک نشد. دوم، مناجات شعبانیه است که دیشب هم در همین رواق مقدس نکاتی را درباره اش عرض کردم. این مناجات شریف که از وجود نازنین امیرالمومنین علیه السلام نقل شده است، ان شاءالله در باقی مانده این ماه، توفیق تلاوت آن را داشته باشیم. همچنین صلوات شعبانیه که هر روز به وقت زوال وارد شده است. این اعمال، زمینه ساز بهره مندی از فیوضات این ماه عزیز است. دعا کردن، طلب کردن و خواستن از خدا، فلسفه عمیقی دارد. پیامبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله فرمودند: الدعاء مخ العبادة، دعا مغز عبادت است. چرا چنین تعبیر بلندی؟ چون دعا نشان دهنده یک باور عمیق است؛ باور به اینکه خالقی دارم، ربّی دارم، شنونده ای دارم که صدایم را می شنود و قدرت اجابت دارد. این یعنی انسان موحد.
آیه شریفه می فرماید: قُلْ مَا یَعْبَؤُا بِکُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاؤُکُمْ؛ بگو اگر دعایتان نباشد، پروردگارم به شما اعتنایی نمی کند. ببینید دعا چقدر مهم است که خدا به پیامبرش می فرماید به مردم بگو اگر دعا نکنید، به شما نگاه هم نمی کنم! در خود دعای کمیل هم حضرت به این حقیقت اشاره می کنند: وَ أَنْتَ أَمَرْتَ بِدُعَائِکَ وَ تَکَفَّلْتَ بِالْإِجَابَةِ، خدایا خودت امر به دعا کردی و خودت هم ضمانت اجابتش را فرمودی. کسی خدمت امیرالمومنین علیه السلام رسید و عرض کرد: یا امیرالمومنین! من دعا می کنم اما اجابت نمی شود. حضرت فرمودند: قلب تو به هشت چیز خیانت کرده است؛ چطور انتظار داری دعایت مستجاب شود؟! پس موانع اجابت را باید شناخت و برطرف کرد. در دعای کمیل هم از همان ابتدا می خوانیم: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تَحْبِسُ الدُّعَاءَ؛ خدایا گناهانی که دعا را حبس می کند بیامرز. امشب که به در خانه خدا آمده ایم، باید توجه کنیم که چه می گوییم و چگونه می گوییم. قله های دعا را پیدا کنیم. یک نمونه اش همین فرازی است که حضرت می فرمایند: إِلَهِی وَ رَبِّی مَنْ لِی غَیْرُکَ؛ خدایا! من کسی را جز تو ندارم. این باور را امشب باید در دل تقویت کنیم. ما هم به امام رئوفمان عرض می کنیم: آقاجان! جز در خانه شما ما جایی نداریم. امام هادی علیه السلام فرمودند: إنّ الباب المبتلی به الناس من أتاکم نجا و من لم یأتکم هلک؛ این دری که مردم به آن مبتلا و محتاج هستند، هرکس به سوی شما بیاید نجات پیدا می کند و هرکس نیاید هلاک می شود. ادبیات دعا، کلماتی که به کار می بریم، نحوه سخن گفتن با خدا خیلی مهم است. یاد بگیریم چگونه با خدای مهربان حرف بزنیم. ائمه علیهم السلام بهترین سبک مناجات را به ما آموخته اند. دعای عرفه امام حسین علیه السلام، صحیفه سجادیه امام زین العابدین علیه السلام، مناجات خواجه عبدالله انصاری؛ همه اینها گنجینه هایی از ادبیات ناب توحیدی است. کسی که دعا می کند باید بداند که کیست و با چه کسی سخن می گوید. إِلَهِی أَنَا الضَّعِیفُ الذَّلِیلُ؛ خدایا من همان بنده ضعیف و ذلیل تو هستم. این جمله کلید خودشناسی است. امیرالمومنین فرمودند: مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ؛ هرکس خود را بشناسد، خدای خود را شناخته است. در دعای کمیل حضرت به این نقطه می رسند: ظَلَمْتُ نَفْسِی وَ تَجَرَّأْتُ بِجَهْلِی؛ خدایا! به خود ستم کردم و با جهل و نادانی ام، جرأت پیدا کردم. این یعنی فرصت سوزی. خدا به ما عمر داد، سلامتی داد، جوانی داد، توفیق داد؛ اما ما گاهی این سرمایه ها را از دست دادیم. در قیامت، یوم الحسرة است. روایت داریم که به اهل جهنم جایگاهشان در بهشت را نشان می دهند و می گویند: این مال تو بود اما نخواستی! ببینید امیرالمومنین چگونه اقرار به گناه می کنند: مُسْتَقِرّاً لِذُنُوبِی؛ به گناهانم اقرار دارم. ما در دینمان لیست کردن گناهان را نداریم اما اقرار به گناه و گنهکار بودن را داریم. کسی که مریض است به دکتر مراجعه می کند. کسی که باور ندارد مریض است، نه پیش دکتر می رود و نه نسخه اش را عمل می کند. گناه هم بیماری است؛ باید باور کنیم مریضیم تا به دنبال درمان برویم. فراز دیگری از دعا: وَ لا تَفْضَحْنِی بِخَفِی مَا اطَّلَعْتَ عَلَیْهِ مِنْ سِرِّی؛ خدایا مرا به آنچه در خفا از من می دانی و بر آن آگاهی، رسوایم نکن. وَ لا تُعَاجِلْنِی بِالْعُقُوبَةِ؛ زود عقابم نکن. فِعْلِی فِی خَلَوَاتِی؛ کارهایی که در خلوت هایم انجام دادم. این اعترافات در دعا، اوج خودشناسی است. نتیجه این خودشناسی، خداشناسی و توحید ناب می شود. آنجا که می گوییم: اللَّهُمَّ لَا أَجِدُ لِذُنُوبِی غَافِراً وَ لَا لِقَبَائِحِی سَاتِراً وَ لَا لِشَیْءٍ مِنْ عَمَلِیَ الْقَبِیحِ بِالْحَسَنِ مُبَدِّلًا غَیْرَکَ، خدایا! برای گناهانم جز تو آمرزنده ای نمی یابم، برای زشتی هایم جز تو پوشاننده ای نمی یابم، و برای کارهای زشتم جز تو تبدیل کننده به خوبی نمی یابم.
در روایات، از این ماه به عنوان ماه نفحات الهی یاد شده است؛ نسیم های رحمت خدا در این ماه وزیدن گرفته است. تلاش ما باید این باشد که از این لحظات طلایی بهره کافی را ببریم. شما که بحمدلله توفیق حضور در این مکان مقدس را در شب جمعه پیدا کرده اید، این خود نشانه عنایت ویژه الهی است. از همه توصیه هایی که درباره ماه شعبان شده است، اگر نتوانستیم همه اش را انجام دهیم، لااقل به مقداری از آن توفیق پیدا کنیم. در این میان، دو نکته را هرگز فراموش نکنیم: یکی مسئله روزه در ماه شعبان است. امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: از وقتی که شنیدم روزه شعبان مستحب است، هیچ سالی این روزه از من ترک نشد. دوم، مناجات شعبانیه است که دیشب هم در همین رواق مقدس نکاتی را درباره اش عرض کردم. این مناجات شریف که از وجود نازنین امیرالمومنین علیه السلام نقل شده است، ان شاءالله در باقی مانده این ماه، توفیق تلاوت آن را داشته باشیم. همچنین صلوات شعبانیه که هر روز به وقت زوال وارد شده است. این اعمال، زمینه ساز بهره مندی از فیوضات این ماه عزیز است. دعا کردن، طلب کردن و خواستن از خدا، فلسفه عمیقی دارد. پیامبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله فرمودند: الدعاء مخ العبادة، دعا مغز عبادت است. چرا چنین تعبیر بلندی؟ چون دعا نشان دهنده یک باور عمیق است؛ باور به اینکه خالقی دارم، ربّی دارم، شنونده ای دارم که صدایم را می شنود و قدرت اجابت دارد. این یعنی انسان موحد.
آیه شریفه می فرماید: قُلْ مَا یَعْبَؤُا بِکُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاؤُکُمْ؛ بگو اگر دعایتان نباشد، پروردگارم به شما اعتنایی نمی کند. ببینید دعا چقدر مهم است که خدا به پیامبرش می فرماید به مردم بگو اگر دعا نکنید، به شما نگاه هم نمی کنم! در خود دعای کمیل هم حضرت به این حقیقت اشاره می کنند: وَ أَنْتَ أَمَرْتَ بِدُعَائِکَ وَ تَکَفَّلْتَ بِالْإِجَابَةِ، خدایا خودت امر به دعا کردی و خودت هم ضمانت اجابتش را فرمودی. کسی خدمت امیرالمومنین علیه السلام رسید و عرض کرد: یا امیرالمومنین! من دعا می کنم اما اجابت نمی شود. حضرت فرمودند: قلب تو به هشت چیز خیانت کرده است؛ چطور انتظار داری دعایت مستجاب شود؟! پس موانع اجابت را باید شناخت و برطرف کرد. در دعای کمیل هم از همان ابتدا می خوانیم: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تَحْبِسُ الدُّعَاءَ؛ خدایا گناهانی که دعا را حبس می کند بیامرز. امشب که به در خانه خدا آمده ایم، باید توجه کنیم که چه می گوییم و چگونه می گوییم. قله های دعا را پیدا کنیم. یک نمونه اش همین فرازی است که حضرت می فرمایند: إِلَهِی وَ رَبِّی مَنْ لِی غَیْرُکَ؛ خدایا! من کسی را جز تو ندارم. این باور را امشب باید در دل تقویت کنیم. ما هم به امام رئوفمان عرض می کنیم: آقاجان! جز در خانه شما ما جایی نداریم. امام هادی علیه السلام فرمودند: إنّ الباب المبتلی به الناس من أتاکم نجا و من لم یأتکم هلک؛ این دری که مردم به آن مبتلا و محتاج هستند، هرکس به سوی شما بیاید نجات پیدا می کند و هرکس نیاید هلاک می شود. ادبیات دعا، کلماتی که به کار می بریم، نحوه سخن گفتن با خدا خیلی مهم است. یاد بگیریم چگونه با خدای مهربان حرف بزنیم. ائمه علیهم السلام بهترین سبک مناجات را به ما آموخته اند. دعای عرفه امام حسین علیه السلام، صحیفه سجادیه امام زین العابدین علیه السلام، مناجات خواجه عبدالله انصاری؛ همه اینها گنجینه هایی از ادبیات ناب توحیدی است. کسی که دعا می کند باید بداند که کیست و با چه کسی سخن می گوید. إِلَهِی أَنَا الضَّعِیفُ الذَّلِیلُ؛ خدایا من همان بنده ضعیف و ذلیل تو هستم. این جمله کلید خودشناسی است. امیرالمومنین فرمودند: مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ؛ هرکس خود را بشناسد، خدای خود را شناخته است. در دعای کمیل حضرت به این نقطه می رسند: ظَلَمْتُ نَفْسِی وَ تَجَرَّأْتُ بِجَهْلِی؛ خدایا! به خود ستم کردم و با جهل و نادانی ام، جرأت پیدا کردم. این یعنی فرصت سوزی. خدا به ما عمر داد، سلامتی داد، جوانی داد، توفیق داد؛ اما ما گاهی این سرمایه ها را از دست دادیم. در قیامت، یوم الحسرة است. روایت داریم که به اهل جهنم جایگاهشان در بهشت را نشان می دهند و می گویند: این مال تو بود اما نخواستی! ببینید امیرالمومنین چگونه اقرار به گناه می کنند: مُسْتَقِرّاً لِذُنُوبِی؛ به گناهانم اقرار دارم. ما در دینمان لیست کردن گناهان را نداریم اما اقرار به گناه و گنهکار بودن را داریم. کسی که مریض است به دکتر مراجعه می کند. کسی که باور ندارد مریض است، نه پیش دکتر می رود و نه نسخه اش را عمل می کند. گناه هم بیماری است؛ باید باور کنیم مریضیم تا به دنبال درمان برویم. فراز دیگری از دعا: وَ لا تَفْضَحْنِی بِخَفِی مَا اطَّلَعْتَ عَلَیْهِ مِنْ سِرِّی؛ خدایا مرا به آنچه در خفا از من می دانی و بر آن آگاهی، رسوایم نکن. وَ لا تُعَاجِلْنِی بِالْعُقُوبَةِ؛ زود عقابم نکن. فِعْلِی فِی خَلَوَاتِی؛ کارهایی که در خلوت هایم انجام دادم. این اعترافات در دعا، اوج خودشناسی است. نتیجه این خودشناسی، خداشناسی و توحید ناب می شود. آنجا که می گوییم: اللَّهُمَّ لَا أَجِدُ لِذُنُوبِی غَافِراً وَ لَا لِقَبَائِحِی سَاتِراً وَ لَا لِشَیْءٍ مِنْ عَمَلِیَ الْقَبِیحِ بِالْحَسَنِ مُبَدِّلًا غَیْرَکَ، خدایا! برای گناهانم جز تو آمرزنده ای نمی یابم، برای زشتی هایم جز تو پوشاننده ای نمی یابم، و برای کارهای زشتم جز تو تبدیل کننده به خوبی نمی یابم.
تاکنون نظری ثبت نشده است