- 520
- 1000
- 1000
- 1000
قیامت و آثار فردی و اجتماعی آن، 7
سخنرانی حجت الاسلام دکتر ناصر رفیعی با موضوع "قیامت و آثار فردی و اجتماعی آن"، جلسه هفتم: یوم التناد ، سال 1404
یکی از اسامی قیامت "یوم التناد" است. "تناد" مصدر باب تفاعل است، اصلش "تنادی" بوده که یاء حذف شده و شده "تناد". باب تفاعل برای کار دوطرفه است. یعنی روز قیامت نداهای دوطرفهای داده میشود. ندا با صدا فرق میکند، با ابلاغ هم فرق میکند. ندا یعنی کسی را صدا میزنی و او جواب میدهد. "یوم التناد" یعنی روز گفتگوها، روز نداها، روزی که افراد همدیگر را صدا میزنند و جواب میدهند. این میشود "تناد" باب تفاعل.
این کلمه یک آیه بیشتر در قرآن ندارد، آیه 32 سوره غافر (یا قوم مؤمن آل فرعون میگفت: إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکُمْ یَوْمَ التَّنَادِ) یعنی من برای شما از روزی که نداهای زیادی در آن سر داده میشود میترسم. روی این موضوع کتابی نوشته شده به نام "نداهای قیامت". تعداد این نداها خیلی زیاد است. شش موردش را من در قرآن دیدم و روایات هم زیاد است که بعضیهایش را برای شما میخوانم. پس روز قیامت روز ندا و گفتگوست.
شش ندای قرآنی در قیامت:
اول: گفتگوی بهشتیان با جهنمیان. در سوره مدثر آیه 42 دارد که بهشتیها به جهنمیها ندا میدهند و میگویند: "مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ" یعنی چه چیز شما را جهنمی کرد؟ آنها هم جواب میدهند: "لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ - وَ لَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکِینَ - وَ کُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِینَ - وَ کُنَّا نُکَذِّبُ بِیَوْمِ الدِّینِ" یعنی ما نماز نمیخواندیم، اطعام نمیکردیم، کارهای بیهوده انجام میدادیم و قیامت را قبول نداشتیم.
دوم: گفتگوی اصحاب اعراف با بهشتیان و جهنمیان. در روایات داریم امیرالمؤمنین و فرزندانشان اصحاب اعراف هستند. اعراف جمع "عرف" به معنای بلندی است. آنها در جایی بلند قرار میگیرند که مشرف بر بهشت و جهنم هستند. قرآن میفرماید آنها مردانی هستند که همه را از روی چهرهشان میشناسند و حکم میکنند.
سوم: ندای اصحاب النار به اصحاب الجنه. جهنمیها به بهشتیها میگویند: "أَفِیضُوا عَلَیْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّه" یعنی کمی آب یا غذایی به ما بدهید، گرممان است، تشنهایم. آنها جواب میدهند: "إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَی الْکَافِرِینَ" یعنی خدا اینها را بر کافران حرام کرده است.
چهارم: گفتگوی منافقین با مؤمنین. در سوره حدید آیه 13 میفرماید منافقین به مؤمنین میگویند: "انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِکُمْ" یعنی بگذارید ما هم از نور شما استفاده کنیم. مؤمنین جواب میدهند: "ارْجِعُوا وَرَاءَکُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا" یعنی برگردید عقب و از آنجا نور طلب کنید. بعد منافقین میگویند: "أَلَمْ نَکُنْ مَعَکُمْ" مگر ما با شما نبودیم؟ جواب میدهند: "بَلَى وَلَکِنَّکُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَکُمْ" چرا، ولی شما خودتان را به فتنه انداختید.
پنجم: گفتگوی جهنمیان با نگهبانان جهنم (خزنه). در سوره غافر آیه 49 میفرماید: "وَقَالَ الَّذِینَ فِی النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّکُمْ یُخَفِّفْ عَنَّا یَوْمًا مِنَ الْعَذَابِ" یعنی اهل جهنم به نگهبانان میگویند شما بروید با خدا حرف بزنید تا یک روز عذاب ما را کم کند. نگهبانان جواب میدهند: "أَوَلَمْ تَکُ تَأْتِیکُمْ رُسُلُکُمْ بِالْبَیِّنَاتِ" مگر پیغمبران با معجزات نیامدند و شما تکذیب نکردید؟ پس ما واسطه نمیشویم.
ششم: گفتگوی مستقیم جهنمیان با خدا. در سوره مؤمنون آیه 107 میفرماید: "رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَالِمُونَ" خدایا ما را از جهنم بیرون بیاور، اگر برگشتیم ظالمیم. خدا در جواب میفرماید: "اخْسَئُوا فِیهَا وَلَا تُکَلِّمُونِ" گم شوید در جهنم و با من حرف نزنید.
این شش تا ندا را عرض کردم. حالا دیدید چرا به قیامت میگویند "یوم التناد"؟ چون ندا رد و بدل میشود و گفتگوهایی صورت میگیرد.
در روایتی از امام کاظم علیه السلام هست که فرمود: روز قیامت منادی ندا میدهد: "أَیْنَ حَوَارِیُّ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله" یاران خاص پیامبر کجا هستند؟ سه نفر بلند میشوند: سلمان، مقداد و ابوذر. دوباره ندا میدهد: "أَیْنَ حَوَارِیُّ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ" یاران خاص امیرالمؤمنین کجا هستند؟ چهار نفر بلند میشوند: عَمْرو بْنُ حَمِقٍ، مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی بَکْرٍ، مَیْثَمُ التَّمَّارُ و اُوَیْسٌ الْقَرَنِیّ. بعد ندا میدهد یاران امام حسن، دو نفر بلند میشوند. یاران امام حسین، همه شهدای کربلا بلند میشوند. یاران امام سجاد، چند نفر بلند میشوند. روایت ادامه دارد تا امام باقر و امام صادق. این هم یکی از نداهای قیامت است. در روایت دیگر دارد منادی ندا میدهد: "أَیْنَ جِیرَانُ اللَّه" همسایههای خدا کجا هستند؟ عدهای بلند میشوند. میپرسند شما چه کردید که همسایه خدا شدید؟ میگویند ما سه کار کردیم: "تَحَابُّوا فِی اللَّه" به خاطر خدا با هم دوست بودیم، "تَبَاذَلُوا فِی اللَّه" به خاطر خدا به هم بخشش میکردیم، "تَوَاصَلُوا فِی اللَّه" به خاطر خدا به دیدار هم میرفتیم. منادی از طرف خدا ندا میدهد اینها راست میگویند، بدون حساب بروید بهشت.
روایت دیگر: روز قیامت منادی ندا میدهد: "أَیْنَ الصَّدُودُ لِأَوْلِیَائِی" کسانی که مردم را از حقوقشان محروم میکردند و اولیای خدا را آزار میدادند کجا هستند؟ گروهی بلند میشوند که صورتهایشان گوشت ندارد، استخوانی است. این تجسم اعمالشان است.
یکی از اسامی قیامت "یوم التناد" است. "تناد" مصدر باب تفاعل است، اصلش "تنادی" بوده که یاء حذف شده و شده "تناد". باب تفاعل برای کار دوطرفه است. یعنی روز قیامت نداهای دوطرفهای داده میشود. ندا با صدا فرق میکند، با ابلاغ هم فرق میکند. ندا یعنی کسی را صدا میزنی و او جواب میدهد. "یوم التناد" یعنی روز گفتگوها، روز نداها، روزی که افراد همدیگر را صدا میزنند و جواب میدهند. این میشود "تناد" باب تفاعل.
این کلمه یک آیه بیشتر در قرآن ندارد، آیه 32 سوره غافر (یا قوم مؤمن آل فرعون میگفت: إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکُمْ یَوْمَ التَّنَادِ) یعنی من برای شما از روزی که نداهای زیادی در آن سر داده میشود میترسم. روی این موضوع کتابی نوشته شده به نام "نداهای قیامت". تعداد این نداها خیلی زیاد است. شش موردش را من در قرآن دیدم و روایات هم زیاد است که بعضیهایش را برای شما میخوانم. پس روز قیامت روز ندا و گفتگوست.
شش ندای قرآنی در قیامت:
اول: گفتگوی بهشتیان با جهنمیان. در سوره مدثر آیه 42 دارد که بهشتیها به جهنمیها ندا میدهند و میگویند: "مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ" یعنی چه چیز شما را جهنمی کرد؟ آنها هم جواب میدهند: "لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ - وَ لَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکِینَ - وَ کُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِینَ - وَ کُنَّا نُکَذِّبُ بِیَوْمِ الدِّینِ" یعنی ما نماز نمیخواندیم، اطعام نمیکردیم، کارهای بیهوده انجام میدادیم و قیامت را قبول نداشتیم.
دوم: گفتگوی اصحاب اعراف با بهشتیان و جهنمیان. در روایات داریم امیرالمؤمنین و فرزندانشان اصحاب اعراف هستند. اعراف جمع "عرف" به معنای بلندی است. آنها در جایی بلند قرار میگیرند که مشرف بر بهشت و جهنم هستند. قرآن میفرماید آنها مردانی هستند که همه را از روی چهرهشان میشناسند و حکم میکنند.
سوم: ندای اصحاب النار به اصحاب الجنه. جهنمیها به بهشتیها میگویند: "أَفِیضُوا عَلَیْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّه" یعنی کمی آب یا غذایی به ما بدهید، گرممان است، تشنهایم. آنها جواب میدهند: "إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَی الْکَافِرِینَ" یعنی خدا اینها را بر کافران حرام کرده است.
چهارم: گفتگوی منافقین با مؤمنین. در سوره حدید آیه 13 میفرماید منافقین به مؤمنین میگویند: "انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِکُمْ" یعنی بگذارید ما هم از نور شما استفاده کنیم. مؤمنین جواب میدهند: "ارْجِعُوا وَرَاءَکُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا" یعنی برگردید عقب و از آنجا نور طلب کنید. بعد منافقین میگویند: "أَلَمْ نَکُنْ مَعَکُمْ" مگر ما با شما نبودیم؟ جواب میدهند: "بَلَى وَلَکِنَّکُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَکُمْ" چرا، ولی شما خودتان را به فتنه انداختید.
پنجم: گفتگوی جهنمیان با نگهبانان جهنم (خزنه). در سوره غافر آیه 49 میفرماید: "وَقَالَ الَّذِینَ فِی النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّکُمْ یُخَفِّفْ عَنَّا یَوْمًا مِنَ الْعَذَابِ" یعنی اهل جهنم به نگهبانان میگویند شما بروید با خدا حرف بزنید تا یک روز عذاب ما را کم کند. نگهبانان جواب میدهند: "أَوَلَمْ تَکُ تَأْتِیکُمْ رُسُلُکُمْ بِالْبَیِّنَاتِ" مگر پیغمبران با معجزات نیامدند و شما تکذیب نکردید؟ پس ما واسطه نمیشویم.
ششم: گفتگوی مستقیم جهنمیان با خدا. در سوره مؤمنون آیه 107 میفرماید: "رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَالِمُونَ" خدایا ما را از جهنم بیرون بیاور، اگر برگشتیم ظالمیم. خدا در جواب میفرماید: "اخْسَئُوا فِیهَا وَلَا تُکَلِّمُونِ" گم شوید در جهنم و با من حرف نزنید.
این شش تا ندا را عرض کردم. حالا دیدید چرا به قیامت میگویند "یوم التناد"؟ چون ندا رد و بدل میشود و گفتگوهایی صورت میگیرد.
در روایتی از امام کاظم علیه السلام هست که فرمود: روز قیامت منادی ندا میدهد: "أَیْنَ حَوَارِیُّ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله" یاران خاص پیامبر کجا هستند؟ سه نفر بلند میشوند: سلمان، مقداد و ابوذر. دوباره ندا میدهد: "أَیْنَ حَوَارِیُّ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ" یاران خاص امیرالمؤمنین کجا هستند؟ چهار نفر بلند میشوند: عَمْرو بْنُ حَمِقٍ، مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی بَکْرٍ، مَیْثَمُ التَّمَّارُ و اُوَیْسٌ الْقَرَنِیّ. بعد ندا میدهد یاران امام حسن، دو نفر بلند میشوند. یاران امام حسین، همه شهدای کربلا بلند میشوند. یاران امام سجاد، چند نفر بلند میشوند. روایت ادامه دارد تا امام باقر و امام صادق. این هم یکی از نداهای قیامت است. در روایت دیگر دارد منادی ندا میدهد: "أَیْنَ جِیرَانُ اللَّه" همسایههای خدا کجا هستند؟ عدهای بلند میشوند. میپرسند شما چه کردید که همسایه خدا شدید؟ میگویند ما سه کار کردیم: "تَحَابُّوا فِی اللَّه" به خاطر خدا با هم دوست بودیم، "تَبَاذَلُوا فِی اللَّه" به خاطر خدا به هم بخشش میکردیم، "تَوَاصَلُوا فِی اللَّه" به خاطر خدا به دیدار هم میرفتیم. منادی از طرف خدا ندا میدهد اینها راست میگویند، بدون حساب بروید بهشت.
روایت دیگر: روز قیامت منادی ندا میدهد: "أَیْنَ الصَّدُودُ لِأَوْلِیَائِی" کسانی که مردم را از حقوقشان محروم میکردند و اولیای خدا را آزار میدادند کجا هستند؟ گروهی بلند میشوند که صورتهایشان گوشت ندارد، استخوانی است. این تجسم اعمالشان است.
تاکنون نظری ثبت نشده است